29 lat od Powodzi Tysiąclecia. Fala kulminacyjna przyszła prędzej niż się spodziewano

Mija 29 lat od czasu, gdy w Opolu i w innych częściach województwa opolskiego ogromne straty poczyniła Powódź Tysiąclecia. Kataklizm z 1997 roku ochrzczono tym mianem, bowiem przyniósł w naszym kraju niebotyczne dramaty, zniszczenia i straty.

W całej Polsce zginęło wtedy 56 osób, w tym osiem w województwie opolskim. Straty były oszacowane na 3,5 mld dolarów. W samym Opolu suma strat wyniosła wtedy 80 mln zł. Przy czym trzeba mieć na uwadze, iż blisko trzy dekady temu ta suma miała znacznie wyższą wartość, niż obecnie.

Więcej pod materiałem wideo

29 lat od Powodzi Tysiąclecia w regionie i Opolu. Zaczęło się od ulewnych deszczy

Deszcz padał intensywnie od 4 lipca. Alarm powodziowy dla południa województwa opolskiego 6 lipca. Tego dnia w samym Opolu spadło około 96 litrów deszczu na metr kwadratowy. Tyle, co zwykle w ciągu jednego letniego miesiąca. W Głuchołazach opad był jeszcze bardziej intensywny: prawie 150 litrów wody na metr kw.

6 lipca rozpoczęła się ewakuacja ludności, m.in. z Głuchołaz, Opawicy, Lenarcic oraz Krasnego Pola. Tego dnia służby zamknęły też groblę w ciągu ulicy Spychalskiego – tam, gdzie teraz jest most wybudowany już po powodzi.

29 lat od powodzi tysiąclecia w Opolu – fot. Jerzy Stemplewski

7 lipca wojewoda ogłosił alarm powodziowy dla kolejnych miast i miejscowości. Na tej liście były:

• Opole,
• Biała,
• Dąbrowa,
• Dobrzeń Wielki,
• Gogolin,
• Ozimek,
• Krapkowice,
• Niemodlin,
• Murów,
• Popielów,
• Prószków,
• Strzeleczki,
• Tarnów Opolski,
• Tułowice,
• Turawa.

Działo się to już po tym, jak wielka woda zalała między innymi:

• Prudnik,
• Głuchołazy,
• Jarnołtówek,
• Pokrzywną,
• Branice,
• Głubczyce,
• Moszczankę.

8 lipca pod wodą były już Kędzierzyn-Koźle i Nysa. Zbiorniki retencyjne na Nysie Kłodzkiej były już przepełnione.

Było wiadomo, iż Odra zaleje Opole

Z kolei 9 lipca o godz. 5.00 w Opolu poziom wody w Odrze wynosił 590 cm (stan alarmowy to 400 cm). Rzeka przerwała wał w Boguszycach, woda zalała „Metalchem” i okolice.

O godz. 6.00 w Miedoni stan wody wynosił 1021 cm, czyli ponad cztery metry powyżej stanu alarmowego. Było już pewne, iż Opole też będzie zalane. Odbyły się ewakuacje pacjentów szpitala MSW przy ul. Korfantego, instytucji z Pasieki i częściowo Ogrodu Zoologicznego na Wyspie Bolko.

29 lat od powodzi tysiąclecia w Opolu – fot. Jerzy Stemplewski

Były jeszcze próby zabezpieczenia Pasieki workami z piaskiem. Żołnierze budowali wały z worków z piaskiem wzdłuż Młynówki…

Fala kulminacyjna miała nadejść do Opola 11 lipca rano. Ale obliczenia okazały się błędne. I nie wszyscy zdążyli się na nią przygotować.

29 lat od Powodzi Tysiąclecia w Opolu. Fala kulminacyjna przyszła 10 lipca, zalewając prawie pół miasta

Około godz. 4.30 przerwany został wał w Winowie. Czterometrowa fala wdarła się do Wójtowej Wsi i na Zaodrze. A kilka godzin później – na Pasiekę. Ogółem pod wodą znalazło się ok. 4 tys. ha miasta, czyli 41,5 proc. jego obszaru. Wielka woda wdarła się do 1518 mieszkań i 631 budynków jednorodzinnych.

Wał usypany w poprzek ul. Powolnego ocalił ulicę Krakowską i okolice… Poziom Odry uzyskał tego dnia w Opolu 777 cm. Tego dnia pod wodą znalazło się też wiele innych miast i wsi Opolszczyzny.

11 lipca poziom wody w rzece zaczął powoli opadać. Mimo to miasta i wsie stały przez cały czas w wodzie. Z powodzią walczyła Elektrownia Opole. Szacuje się, iż na Opolszczyźnie zalanych zostało ok. 90 tys. ha gruntów na obszarze 32 gmin. Zamkniętych było 70 odcinków dróg i 25 mostów – a 10 z nich zostało uszkodzonych. Ewakuowano w sumie ponad 10 tys. osób.

29 lat od powodzi tysiąclecia w Opolu – fot. Jerzy Stemplewski

14 lipca o godzinie 19.30 poziom wody w Odrze w Opolu to już „tylko” 530 cm. Zaczęła się wielka akcja sprzątania i odkażania. Szacunkowa liczba ewakuowanych w województwie opolskim wzrosła do 22,6 tys. osób – ale poszkodowanych jest kilkukrotnie więcej.

A to nie był koniec. 29 lat temu, po tym, jak Powódź Tysiąclecia dokonała wielkich zniszczeń w regionie i w Opolu, gdy żołnierzom ledwie udało się podreperować przerwane wały, nadeszła druga fala powodziowa. Do Opola jej kulminacja dotarła 24 lipca ok. godz. 2.00. Miała wysokość 510 cm. Była niższa, ale znacznie dłuższa. Drugi alarm powodziowy był odwołany dopiero 28 lipca.

W 2010 roku pomógł cud, w 2024 roku zbiornik Racibórz

Wspominając 29 lat od Powodzi Tysiąclecia w Opolu warto pamiętać, iż była to pierwsza wielka woda, jaka dotknęła to miasto od blisko wieku. Konkretnie od 1903 roku.

Potem stolica województwa opolskiego mierzyła się z powodziami jeszcze dwa razy, w maju 2010 roku oraz we wrześniu 2024 roku. W tym pierwszym wypadku cudem i nadludzkim wysiłkiem uratowano wał na Metalchemie. W drugim Opolu pomogło istnienie zbiornika retencyjnego w Raciborzu i „spłaszczenie fali wezbrania”.

***

Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „O!Polska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydania