72 godziny na przygotowanie. Rząd ujawnił szczegóły planu ewakuacji cywilów w razie ataku Rosji

Rada Ministrów zatwierdziła i wdrożyła do polskiego systemu prawnego szczegółowe rozporządzenie wykonawcze regulujące sposób przeprowadzenia masowej ewakuacji ludności cywilnej oraz zabezpieczenia mienia materialnego i dóbr kultury w przypadku zarządzenia przez władze państwowe przymusowego opuszczenia przez mieszkańców określonych obszarów zagrożonych niebezpieczeństwami wynikającymi z działań zbrojnych prowadzonych przez wojska nieprzyjacielskie lub klęsk żywiołowych o charakterze katastrofalnym które mogą być spowodowane zarówno przez czynniki naturalne jak i działania sabotażowe wroga mające na celu zniszczenie infrastruktury krytycznej takiej jak zapory wodne elektrownie atomowe czy zakłady chemiczne.

Fot. Warszawa w Pigułce

Nowe przepisy prawne stanowiące wykonanie ustawy z 5 grudnia 2024 roku o ochronie ludności i obronie cywilnej nakładają bezprecedensowo szerokie i szczegółowe obowiązki na przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego na wszystkich szczeblach administracyjnych czyli na wójtów burmistrzów prezydentów miast starostów oraz wojewodów którzy w sytuacji realnego zagrożenia militarnego lub humanitarnego będą musieli w niezwykle krótkim czasie zorganizować i przeprowadzić logistycznie skomplikowaną operację przemieszczenia potencjalnie milionów osób wraz z najcenniejszym mieniem i zabytkami kultury narodowej na bezpieczne tereny położone w zachodniej i południowej części kraju oddalone od linii frontu i potencjalnych celów ataków rakietowych czy powietrznych.

Przyjęte przez rząd Donalda Tuska rozporządzenie określa bardzo precyzyjnie iż ewakuacja ludności cywilnej musi być przeprowadzana w sposób uwzględniający jednocześnie 8 kluczowych czynników operacyjnych które mają zagwarantować maksymalną skuteczność bezpieczeństwo i sprawność całego procesu przemieszczania osób z terenów objętych zagrożeniem. Pierwszym elementem jest weryfikacja i aktualizacja planu ewakuacji w zależności od konkretnego rodzaju zagrożenia oraz przyjętych kierunków geograficznych przemieszczania ludności co oznacza iż nie ma jednego uniwersalnego scenariusza ale każda sytuacja wymaga indywidualnego dostosowania procedur do rzeczywistych warunków zagrożenia.

Drugi czynnik to sprawne i skuteczne informowanie ludności o zarządzonej ewakuacji z podaniem szczegółowych informacji o miejscach koncentracji punktach zbiórki rodzajach środków transportu które będą wykorzystane do przewozu ewakuowanych oraz kierunkach geograficznych przemieszczania się kolumn transportowych.

Trzecim elementem jest uwzględnienie możliwości samoewakuacji ludności czyli dopuszczenie sytuacji w której obywatele posiadający własne środki transportu będą mogli samodzielnie opuścić zagrożone tereny według wskazanych przez władze tras ewakuacyjnych bez korzystania z transportu zorganizowanego przez służby państwowe.

Czwarty czynnik to natychmiastowe alarmowanie personelu operacyjnego oraz wyspecjalizowanych zespołów do spraw ewakuacji które zostały wcześniej wyznaczone i przeszkolone do organizowania koordynowania i prowadzenia całego procesu przemieszczania ludności.

Piąty element to efektywne kierowanie ewakuacją ludności z wykorzystaniem zespołów wspomagających procesy planowania organizowania koordynowania i nadzoru przebiegu operacji co wymaga ścisłej współpracy między różnymi szczeblami administracji samorządowej i rządowej.

Szóstym czynnikiem jest prowadzenie szczegółowego spisu ludności dóbr kultury i mienia ewakuowanych przygotowanymi środkami transportu aby zapewnić pełną kontrolę nad procesem i umożliwić późniejsze rozliczenie operacji.

Siódmy element to przyjęcie i prowadzenie ewidencji ewakuowanej ludności w wyznaczonych miejscach czasowego pobytu które muszą być odpowiednio przygotowane do przyjęcia dużej liczby osób z zapewnieniem warunków do tymczasowego zakwaterowania.

Ósmym i ostatnim czynnikiem jest zapewnienie bezpiecznego powrotu ludności do miejsc zamieszkania po ustąpieniu zagrożenia i odbudowie zniszczonej infrastruktury.

Rozporządzenie nakłada na wójtów burmistrzów i prezydentów miast będących organami wykonawczymi gmin położonych na obszarach potencjalnie zagrożonych atakiem wroga obowiązek niezwłocznego podjęcia szeregu działań przygotowawczych związanych z organizacją ewakuacji już w momencie otrzymania informacji o realnym zagrożeniu a jeszcze przed formalnym zarządzeniem przymusowego opuszczenia terenu przez mieszkańców. Do ich najważniejszych zadań należy precyzyjne ustalenie obszarów pierwszej ewakuacji czyli rejonów których mieszkańcy będą musieli być ewakuowani w pierwszej kolejności ze względu na największe zagrożenie dla ich życia i zdrowia oszacowanie łącznej liczby osób wymagających ewakuacji z terenu gminy z wyszczególnieniem tych które potrzebują specjalnego transportu sanitarnego ze względu na stan zdrowia niepełnosprawność ruchową lub podeszły wiek uniemożliwiający samodzielne poruszanie się wyznaczenie głównych dróg kołowych i linii kolejowych które będą wykorzystywane jako szlaki ewakuacyjne dla przemieszczania ludności z terenów zagrożonych w kierunku obszarów bezpiecznych oraz wyznaczenie i odpowiednie oznakowanie lokalizacji punktów zbiórki gdzie ewakuowani będą oczekiwali na środki transportu. Dodatkowo wójt burmistrz czy prezydent miasta musi określić dostępne zasoby obrony cywilnej środki transportu możliwe do wykorzystania w operacji ewakuacyjnej opracować szczegółowy sposób zabezpieczenia najcenniejszego mienia komunalnego i prywatnego oraz dóbr kultury znajdujących się na terenie gminy a także zapewnić skuteczne powiadamianie ludności o zarządzonej ewakuacji poprzez upublicznianie komunikatów ostrzegawczych we wszystkich dostępnych kanałach komunikacji oraz zidentyfikować potrzeby wsparcia od organów administracji rządowej wyższego szczebla jeżeli własne zasoby gminy okażą się niewystarczające do przeprowadzenia ewakuacji.

Wojewoda jako przedstawiciel administracji rządowej w województwie otrzymuje według nowych przepisów kluczową rolę koordynatora operacji ewakuacyjnej na poziomie regionalnym polegającą na współpracy z dyrektorem Rządowego Centrum Bezpieczeństwa w zakresie określenia kierunków geograficznych ewakuacji ludności z terenów zagrożonych oraz w czasie trwania działań wojennych w ścisłym porozumieniu z dowództwem Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej ustalenie głównych dróg kołowych i linii kolejowych które będą przeznaczone do wykorzystania jako szlaki ewakuacyjne z uwzględnieniem potrzeb wojska do przemieszczania odwodów strategicznych sprzętu ciężkiego i zaopatrzenia w kierunku frontu. Do kompetencji wojewody należy również wskazanie konkretnych środków technicznych materialnych i ludzkich przeznaczonych do zabezpieczenia przebiegu ewakuacji i ochrony mienia wyznaczenie osób odpowiedzialnych za koordynację działań ewakuacyjnych na terenie województwa opracowanie sposobów skutecznego powiadamiania ludności o zagrożeniu i zarządzonej ewakuacji oraz przygotowanie treści komunikatów ostrzegawczych które będą rozpowszechniane za pośrednictwem mediów stacji radiowych telewizyjnych portali internetowych oraz systemów alarmowania SMS.

Co to oznacza dla ciebie

Jeśli mieszkasz na terenach wschodnich lub północno-wschodnich Polski położonych w pobliżu granicy z Białorusią Rosją lub Obwodem Kaliningradzkim musisz być świadomy iż w przypadku wybuchu konfliktu zbrojnego lub bezpośredniego zagrożenia atakiem ze strony Rosji prawdopodobnie zostaniesz objęty zarządzeniem ewakuacji co oznacza przymusowy obowiązek opuszczenia swojego miejsca zamieszkania i przemieszczenia się wraz rodziną w głąb kraju na tereny uznane przez władze za bezpieczne. Pamiętaj iż zgodnie z nowymi przepisami podczas ewakuacji obowiązują priorytety dotyczące kolejności transportu co oznacza iż jako pierwsza będzie ewakuowana najbardziej wrażliwa część populacji czyli dzieci w tym niemowlęta i małe dzieci wymagające specjalnej opieki kobiety w ciąży osoby przebywające w placówkach opiekuńczych takich jak domy pomocy społecznej dla osób starszych czy niepełnosprawnych pacjenci szpitali i innych placówek służby zdrowia którzy wymagają stałej opieki medycznej oraz osoby z niepełnosprawnościami lub o ograniczonej zdolności poruszania się które nie są w stanie samodzielnie ewakuować się z zagrożonego terenu.

Musisz również pamiętać iż podczas ewakuacji będziesz mógł zabrać ze sobą wyłącznie ograniczoną ilość mienia osobistego przy czym przepisy jednoznacznie wskazują iż powinno to być mienie niezbędne do przetrwania przez 72 godziny czyli 3 doby co w praktyce oznacza iż musisz przygotować tzw plecak ewakuacyjny zawierający podstawowe zapasy żywności w postaci produktów o długim terminie przydatności do spożycia takich jak konserwy sucharki batonik energetyczne czekolada suszone owoce niezbędne leki zarówno te przepisane przez lekarza na choroby przewlekłe jak i podstawowe leki bez recepty takie jak środki przeciwbólowe przeciwgorączkowe leki na problemy żołądkowe ubrania odpowiednie do pory roku czyli w zimie ciepłą odzież wierzchnią bieliznę termoaktywną czapkę rękawiczki a latem lekkie przewiewne ubranie ochronę przed słońcem wodę pitną w ilości co najmniej 3 litrów na osobę środki higieniczne takie jak mydło pasta do zębów szczoteczka ręczniki chusteczki nawilżane oraz zaplecze sanitarne w postaci papieru toaletowego. Dodatkowo powinieneś zabrać ze sobą najważniejsze dokumenty osobiste takie jak dowód osobisty paszport dokumenty pojazdu jeżeli będziesz ewakuował się samochodem polisy ubezpieczeniowe dokumentację medyczną szczególnie jeżeli ty lub członkowie twojej rodziny macie poważne schorzenia wymagające stałego leczenia oraz pewną ilość gotówki w złotówkach i ewentualnie w euro lub dolarach na wypadek braku dostępu do bankomatów i awarii systemów płatności elektronicznych.

Jeśli posiadasz własny samochód lub inny pojazd możesz skorzystać z opcji samoewakuacji co oznacza iż będziesz mógł samodzielnie opuścić zagrożony teren według wyznaczonych przez władze tras ewakuacyjnych bez konieczności oczekiwania na zorganizowany transport jednak musisz bezwzględnie stosować się do wskazań służb porządkowych i wojska oraz przemieszczać się wyłącznie wyznaczonymi szlakami ewakuacyjnymi ponieważ inne drogi mogą być zablokowane dla ruchu cywilnego ze względu na potrzeby wojska przemieszczającego odwody w kierunku frontu lub mogą być zagrożone atakami artyleryjskimi rakietowymi czy nalotami lotnictwa wroga. Pamiętaj iż organy przeprowadzające ewakuację będą prowadzić działania przeciwdziałające dezinformacji powstaniu paniki oraz ograniczeniu niekontrolowanego przemieszczania się ludności szczególnie w kierunkach gdzie wystąpiło zagrożenie dlatego musisz bezwzględnie stosować się do oficjalnych komunikatów przekazywanych przez władze i służby ratownicze i nie ulegać plotkom fake newsom czy manipulacjom informacyjnym które mogą być celowo rozpowszechniane przez wroga w celu wywołania chaosu i destabilizacji procesu ewakuacji.