Geneza obecnej eskalacji sięga roku 2018, kiedy Patriarchat Ekumeniczny Konstantynopola przyznał autokefalię Kościołowi Prawosławnemu Ukrainy. Jak zwraca uwagę
OrthodoxObserver.org, od tego momentu Konstantynopol stał się celem niezliczonych ataków ze strony środowisk kościelnych i politycznych w Federacji Rosyjskiej. Według
Ekathimerini.com oraz Neos Kosmos Rosja uznała tę decyzję za podważenie jej historycznej roli i uderzenie w rosyjską strefę wpływów religijnych. Skutek był jednoznaczny: Rosyjski Kościół Prawosławny utracił monopol jurysdykcyjny na Ukrainie, a państwo rosyjskie straciło jedno z kluczowych narzędzi oddziaływania politycznego. Od tego momentu spór przestał być wyłącznie teologiczny, a zaczął nabierać charakteru strategicznego.
