Analiza w skrócie
- Prezydencja Cypru w Radzie Unii Europejskiej rozpoczęła się 1 stycznia 2026 r. i potrwa do 30 czerwca 2026 r.
- Cypr jest ostatnim państwem 18-miesięcznego trio prezydencji Polska-Dania-Cypr.
- Motto cypryjskiej prezydencji brzmi ,,Autonomiczna Unia. Otwarta na świat”.
- Prezydencja stanowi dla państwa duże wyzwanie zarówno pod względem organizacyjnym, jak i politycznym.
Wstęp
Prezydencja Cypru w Radzie Unii Europejskiej (Rady; RUE) rozpoczęła się 1 stycznia 2026 r. i potrwa do 30 czerwca 2026 r. Jest to druga prezydencja Cypru w Radzie.Poprzednio kraj sprawował prezydencję w 2012 r.
Główne zadania prezydencji to planowanie i prowadzenie posiedzeń Rady i jej organów oraz reprezentowanie Rady w stosunkach z innymi instytucjami UE. Państwo sprawujące prezydencję przedstawia również tzw. priorytety, które mają być realizowane w trakcie sprawowania prezydencji [1].
Motto cypryjskiej prezydencji brzmi ,,Autonomiczna Unia. Otwarta na świat”. Do jej dwóch nadrzędnych priorytetów należy wzmocnienie bezpieczeństwa Unii Europejskiej oraz promowanie większego zaangażowania Unii na całym świecie. Cypr deklaruje przy tym swoje przywiązanie do unijnych wartości, a w szczególności do zasady praworządności oraz do multilateralizmu [2].
Priorytety cypryjskiej prezydencji
Z programu [3] prezydencji możemy dowiedzieć się, iż Cypr będzie realizować ambitne i zorientowane na wyniki podejście poprzez realizację 5 nadrzędnych priorytetów:
- Autonomia poprzez bezpieczeństwo i gotowość do obrony
Cypryjska prezydencja zapowiedziała, iż będzie wspierać najważniejsze inicjatywy obronne i projekty flagowe będące przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz nada priorytet szybkiemu wdrożeniu Białej Księgi w sprawie Przyszłości Obrony Europejskiej i towarzyszącej jej mapy drogowej gotowości 2030.
Nikozja dąży do wzmocnienia zdolności Unii Europejskiej do reagowania na zagrożenia zewnętrzne, ulepszenia zarządzania granicami oraz pogłębienia współpracy w obszarze obrony i polityki migracyjnej. Władze cypryjskie podkreślają, iż bezpieczeństwo nie może być postrzegane w sposób jednowymiarowy czy wyłącznie konwencjonalny, ale powinno obejmować szerokie spektrum wyzwań – od militarnych, przez energetyczne i gospodarcze, po społeczne i cyfrowe.
2. Autonomia poprzez konkurencyjność
Cypryjczycy podkreślają, iż autonomia europejska ma charakter wielowarstwowy i wieloaspektowy. Obejmuje ona nie tylko kwestie bezpieczeństwa i obrony, ale także politykę energetyczną, handel, konkurencyjność gospodarki, zieloną transformację, innowacje cyfrowe oraz spójność społeczną. Wskazują, iż działań w tych obszarach oczekuje się od globalnego, przewidywalnego i stabilnego partnera oraz lidera, którym jest Unia.
Cypr zamierza również utrzymać silną pozycję Unii Europejskiej w bardziej ekologicznym i cyfrowym świecie. W jaki sposób? Poprzez zachęcanie do innowacji, upraszczanie przepisów dotyczących kwestii cyfrowych i wspieranie unijnego przemysłu.
3. Unia otwarta na świat
W ramach swojej prezydencji Cypr zapowiedział też dążenie do zwiększenia widoczności UE na arenie międzynarodowej oraz wzmocnienia jej roli jako strategicznego podmiotu globalnego poprzez efektywne wykorzystanie dostępnych narzędzi, budowanie partnerstw i promowanie interesów Unii w różnych regionach świata.
Szczególny nacisk położono na politykę rozszerzenia, ze szczególnym uwzględnieniem Ukrainy, Mołdawii oraz państw Bałkanów Zachodnich, przy jednoczesnym zapewnieniu jasnych i uczciwych kryteriów akcesyjnych.
Ponadto Cypr chce przez cały czas wzmacniać relacje z UE z Wielką Brytanią, Kanadą, USA i z Południowym Sąsiedztwem, czyli państwami Afryki Północnej oraz partnerami z regionu Zatoki Perskiej [4].
4. Autonomiczna Unia Wartości, która nie pozostawia nikogo w tle
Cypryjczycy podkreślają, iż rzeczywista autonomia Unii Europejskiej opiera się na jej obywatelach oraz ich aktywnym uczestnictwie w życiu wspólnoty. W ich ocenie UE powinna nie tylko chronić wspólne wartości, ale także konsekwentnie wzmacniać rządy prawa oraz tworzyć warunki zapewniające wszystkim obywatelom równe szanse rozwoju. W tym kontekście prezydencja Cypru kładzie szczególny nacisk na przygotowanie społeczeństwa do wyzwań transformacji cyfrowej i ekologicznej poprzez inwestycje w edukację, podnoszenie kwalifikacji oraz systemy kształcenia ustawicznego. W obszarze zdrowia prezydencja zapowiedziała działania na rzecz wzmocnienia systemów opieki zdrowotnej, zwiększenia dostępności produktów medycznych i integrację systemów w całej UE. Szczególny nacisk położono na zdrowie psychiczne, angażując wszystkich interesariuszy, w tym młodzież, w rozwój odpowiednich polityk.
5. Długoterminowy budżet dla autonomicznej Unii
Z programu prezydencji możemy dowiedzieć się, iż Cypryjczycy dążą też do wzmocnienia autonomii strategicznej UE poprzez zapewnienie odpowiedniego finansowania dla wspólnych celów. W tym kontekście prezydencja wspiera przyspieszenie negocjacji nad Wieloletnimi Ramami Finansowymi na lata 2028-2034, aby przekształcić długoterminowe cele Unii w konkretne działania, zapewnić szybką reakcję na kryzysy i przygotowanie do przyszłych rozszerzeń oraz stworzyć zrównoważone i terminowe ramy budżetowe.
Synergie i wyzwania dla Polski podczas cypryjskiej prezydencji
Cypryjska prezydencja w Radzie UE w 2026 r., jest realizowana w ramach wspólnego programu „tria prezydencji” (Polska-Dania-Cypr), co tworzy szereg możliwości dla Polski. Pozwala na kontynuację priorytetów takich jak autonomia strategiczna UE, wsparcie Ukrainy czy rozwój polityki rozszerzenia wobec państw Bałkanów Zachodnich. Wspólne cele obejmują również negocjacje budżetu UE na lata 2028-2034 i wzmocnienie obrony Unii.
Cypr zapowiedział też kontynuacje dialogu rozpoczętego podczas polskiej prezydencji z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego oraz obywatelami, ze szczególnym uwzględnieniem młodzieży. Współpracuje przy tym z instytucjami UE w ramach posiadanych przez nie kompetencji.
Niektóre interesy Polski i Cypru pozostają jednak rozbieżne. Wyzwanie stanowią przede wszystkim różnice w priorytetach geograficznych. Cypr skupia się przede wszystkim na południowych partnerach UE, w tym Bliskim Wschodzie i państwach Zatoki Perskiej, podczas gdy Polska koncentruje się na wschodnich granicach Unii. Wspieranie Ukrainy wciąż pozostaje priorytetem, jednak Cypr proponuje zwiększenie zaangażowania Unii w innych regionach [5].
Jak skalibrować polską politykę europejską podczas cypryjskiej prezydencji?
W celu maksymalnego wykorzystania półrocza cypryjskiej prezydencji w Radzie UE Polska powinna odpowiednio skalibrować swoją politykę europejską, aktywnie wykorzystując zbieżność interesów w kluczowych obszarach. Szczególnie istotne jest zaangażowanie w planowanie i wdrażanie wspólnych instrumentów militarnych, realizację projektów infrastrukturalnych wzmacniających odporność regionu oraz współtworzenie unijnej polityki bezpieczeństwa.
Kluczowym elementem pozostaje również aktywne uczestnictwo w negocjacjach budżetu UE na lata 2028-2034, promowanie polskich interesów w zakresie funduszy obronnych i polityki spójności oraz wzmocnienie działań na rzecz inicjatyw obronnych, w tym Białej Księgi w sprawie Przyszłości Obrony Europejskiej i towarzyszącej jej mapy drogowej gotowości 2030.
Równolegle Polska powinna pogłębiać współpracę z Cyprem, aby w pełni wykorzystać potencjał tria prezydencji. Odpowiednia kalibracja działań może zwiększyć wpływ Polski na kształtowanie polityki konkurencyjności UE oraz ograniczyć ryzyko narastania podziałów budżetowych między państwami członkowskimi.
Podsumowanie
Cypr objął prezydencję w RUE w czasie pełnym wyzwań, w obliczu napiętej sytuacji geopolitycznej, zarówno w regionie, jak i na świecie. Oczekiwania wobec kraju są bardzo wysokie. To szansa dla państwa, by odegrać kluczową rolę i zaprezentować się jako odpowiedzialny i skuteczny lider.
Już dziś jednak wiadomo, iż Cypr zamierza postawić na konkretne działania – od wzmacniania bezpieczeństwa i odporności Unii, przez chronienie wspólnych wartości Unii, po zapewnienie odpowiedniego finansowania dla realizacji unijnych celów. W obliczu dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości międzynarodowej, sukces cypryjskiej prezydencji będzie zależał od umiejętności budowania kompromisów i skutecznego reagowania na nowe wyzwania. Czy prezydencja wykorzysta najbliższe kilka miesięcy na realizację ambitnych priorytetów? Odpowiedź poznamy pod koniec tego półrocza.
Bibliografia
[1] Rada Unii Europejskiej. (2026). Rada Unii Europejskiej. https://www.consilium.europa.eu/pl/council-eu/, dostęp: 2026/02/20.
[2] Szymańska, J. (2026). Cypr przejął przewodnictwo w Radzie UE. PISM, https://www.pism.pl/publikacje/cypr-przejal-przewodnictwo-w-radzie-ue, dostęp: 2026/02/20
[3] Cyprus Presidency Council of the European Union. (2026). Programme of the Cyprus EU Presidency, https://cyprus-presidency.consilium.europa.eu/en/programme/priorities/, dostęp: 2026/02/20.
[4] Kiwnik-Pargana, J., & Osiński, Ł. (2026). Zmiana prezydencji w Radzie UE. Cypr przejmie pałeczkę. PAP., https://www.pap.pl/aktualnosci/zmiana-prezydencji-w-radzie-ue-cypr-przejmuje-paleczke, dostęp: 2026/02/20.
[5] Szymańska, J. (2026). Cypr przejął przewodnictwo w Radzie UE. PISM, https://www.pism.pl/publikacje/cypr-przejal-przewodnictwo-w-radzie-ue, dostęp: 2026/02/20
