Ceramiki, które doskonale znają mieszkańcy Płocka, są zabytkiem. Mozaiki wpisano do rejestru

Decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków 6 kompozycji ceramicznych – mozaik autorstwa Zbigniewa Brodowskiego z lat 1971-1972, stanowiących dekorację pawilonów handlowych i części handlowej bloku mieszkalnego w Płocku zostało objętych ochroną konserwatorką poprzez wpis do rejestru zabytków nieruchomych.

Kilka dni temu, a dokładnie 10 czerwca, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał decyzję o wpisie do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego 6 kompozycji ceramicznych – mozaik autorstwa Zbigniewa Brodowskiego z lat 1971-1972, stanowiących dekorację pawilonów handlowych i części handlowej bloku mieszkalnego, znajdujących się przy al. Floriana Kobylińskiego 2, 4, 6 i 14 w Płocku.

Kompozycje ceramiczne zostały wykonane na elewacjach pawilonów handlowo-usługowych i części handlowej bloku mieszkalnego zlokalizowanych przy al. Floriana Kobylińskiego, pomiędzy skrzyżowaniami z ul. Bielską i ul. Ignacego Łukasiewicza w Płocku.

Dekoracje ceramiczne na łącznikach pomiędzy poszczególnymi pawilonami oraz w przyziemiu handlowym wykonano najprawdopodobniej w latach 1971-1972. Autorem mozaik był Zbigniew Brodowski – jeden z najważniejszych autorów wielkoformatowych dekoracji publicznych w powojennej Polsce, autor takich realizacji jak mozaika w ambasadzie Polskiej w Pekinie, okładzina na fasadach Filharmonii Podkarpackiej, mozaiki kamienic staromiejskich w Warszawie czy we wnętrzach biurowca PZM im. Marcelego Nowotki w Warszawie (ob. Polski Holding Obronny) czy kino Bajka w Warszawie (ob. Teatr Kwadrat).

Mozaiki przypisywano początkowo Zofii Trzebińskiej-Nagabczyńskiej, obecną atrybucję potwierdzono na podstawie badań Elżbiety Miecznikowskiej. Z dużym prawdopodobieństwem przy wykonaniu płockich mozaik współpracowały Maja Karpińska i Krystyna Pniakowska, w wykonanie techniczne zaangażowani byli płocczanie: Józef Lewandowski i Marek Sawicki.

Osiedle Tysiąclecia wpisywało się w ruch budowy osiedli mieszkaniowych, który zintensyfikował się w latach 60. i 70. XX w. Projektowane jako spójne jednostki mieszkaniowe obejmowały oprócz bloków mieszkalnych także budynki użyteczności publicznej, m.in. szkoły i pawilony handlowe. Integralnym elementem utrzymanej w duchu modernizmu zabudowy stały się elementy plastyczne – najczęściej sytuowane na elewacjach budynków handlowych i domów kultury.

W przypadku Osiedla Tysiąclecie dekorację wykonano na elewacjach budynków usytuowanych wzdłuż al. Floriana Kobylińskiego. Fakt, iż do współpracy przy płockim Osiedlu Tysiąclecia zaproszono artystę tej miary co ceniony już wówczas Zbigniew Brodowski świadczy o dbałości Płockiej Spółdzielni Mieszkaniowej o wysoki poziom artystyczny realizowanego przez nią projektu oraz o świadomości, jak istotną rolę w przestrzeni publicznej pełniła twórczość artystyczna.

Wartość naukowa kompozycji ceramicznych – mozaik autorstwa Zbigniewa Brodowskiego z lat 1971-1972, stanowiących dekorację pawilonów handlowych i części handlowej bloku mieszkalnego, wynikają z ich znaczenia dla badań nad rozwojem dekoracji plastycznych w architekturze lat 70. XX w. na ternie Mazowsza. Stanowią one źródło wiedzy na temat rozwoju dekoracji architektonicznej oraz kultury materialnej okresu PRL, są dokumentem dbałości o walory artystyczne projektowanej zabudowy mieszkaniowej. Jednocześnie stanowią one źródło do badań nad rozwojem dekoracji architektonicznych w 2 poł. XX w., ich typach, kompozycji oraz estetyki, szczególnie w kontekście popularnego w tym czasie hurtu humanizacji przestrzeni publicznych realizowanego także, chociaż na mniejszą skalę w budownictwie mieszkaniowym.

O autentyzmie dekoracji plastycznej stanowi jej oryginalna, zachowana niemal bez uszkodzeń forma oraz technika wykonania, które stanowią istotne źródło do badań zarówno nad twórczością artystyczną wybitnych przedstawicieli polskiej sztuki nowoczesnej Zbigniewa Brodowskiego oraz współpracujących z nim Mai Karpińskiej i Krystyny Pniakowskiej.

Mozaiki znajdujące się przy al. Floriana Kobylińskiego to nieliczne z zachowanych przykładów tego rodzaju dekoracji architektonicznej w Płocku. Usytuowanie mozaik przy głównej arterii komunikacyjnej al. Kobylińskiego podkreśla ich znaczenie w wizji urbanistycznej architektów osiedla, ale także nadaje im reprezentacyjnego charakteru i wzmacnia lokalną tożsamości miasta położonego nad Wisłą.

Źródło i fot: Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków