Wojna Rosji przeciwko Ukrainie zmieniła sposób myślenia o małych bezzałogowcach, łączności na polu walki i ochronie zaplecza. Chińskie publikacje wojskowe coraz częściej omawiają użycie dronów FPV, walkę elektroniczną, bezzałogowe łodzie oraz obronę przed nimi. W publicznie dostępnych relacjach z ćwiczeń i prezentacji sprzętu widać, iż część tych zagadnień została włączona do szkolenia i rozwoju systemów przeciwdronowych.
Od obserwacji do ćwiczeń
Drony używane na Ukrainie są często niewielkie i relatywnie tanie, ale ich działanie zależy od całego systemu. Muszą wykryć cel, przekazać obraz i współrzędne, otrzymać decyzję o użyciu ognia i samodzielnie zaatakować. Po stronie przeciwnika działają radary, zagłuszarki, broń lufowa, rakiety, sieci i proste osłony fizyczne. Zmiana jednego elementu — na przykład sposobu sterowania — wymusza zmianę po obu stronach.
W chińskich opracowaniach wojskowych powtarza się zwłaszcza temat skrócenia czasu między wykryciem celu a uderzeniem. Dron rozpoznawczy nie ma jedynie przekazywać obrazu operatorowi. Ma wejść w łańcuch, który łączy obserwację, przekazanie danych, decyzję dowódcy i ogień artylerii, rakiet lub atak innego bezzałogowca. W materiale opublikowanym przez „PLA Daily” opisano rosyjskie doświadczenia, według których taki cykl może trwać od trzech do pięciu minut.
To kierunek widoczny także w chińskich ćwiczeniach. Relacja z testów wojsk lądowych, opublikowana w sierpniu 2025 roku, pokazywała współdziałanie dronów i bezzałogowych pojazdów lądowych. Pierwszy scenariusz zakończył się niepowodzeniem strony atakującej, ponieważ obrona użyła różnych środków przeciwdronowych. Po analizie zmieniono sposób działania i przeprowadzono kolejną próbę. Takie testy służą sprawdzeniu, czy sprzęt, łączność i metody dowodzenia działają razem, a nie tylko osobno.
W tym samym nurcie mieszczą się publicznie pokazane systemy bezzałogowe i przeciwdronowe podczas parady z września 2025 roku. Chińskie władze przedstawiły wtedy m.in. zestawy rakietowo-artyleryjskie przeznaczone do zwalczania dronów, broń laserową oraz broń mikrofalową dużej mocy. Pokaz nie przesądza o liczbie systemów przyjętych do służby ani o ich użyciu w warunkach bojowych, ale – co najistotniejsze – potwierdza kierunki rozwoju ujawniane przez stronę chińską.
Dron FPV i problem zakłóceń
FPV to mały bezzałogowiec sterowany na podstawie obrazu z kamery pokładowej. Operator widzi obraz w czasie rzeczywistym i prowadzi maszynę do celu. W Ukrainie takie drony są używane do rozpoznania, naprowadzania ognia i bezpośrednich uderzeń. Ich słabym punktem jest radiowa łączność z operatorem. Może zostać zakłócona lub wykorzystana do wykrycia miejsca, z którego prowadzona jest maszyna.
Jedną z odpowiedzi stały się drony sterowane poprzez nić światłowodu. Zamiast przesyłać obraz i komendy radiowo, drony te ciągną za sobą cienki przewód łączący je z operatorem. Zakłócanie fal radiowych nie przerwie takiej komunikacji, ponieważ sygnał biegnie wewnątrz światłowodu. Nie oznacza to jednak, iż taki dron jest odporny na każde przeciwdziałanie.
Przewód może zaczepić się o drzewa, linie, zabudowę albo zerwać się z różnych powodów. Im dłuższy przewód, tym większy bęben musi unieść dron, co wpływa na masę, zasięg i adekwatności lotne. Chińskie opracowanie z kwietnia 2025 roku zwracało uwagę również na możliwość wykrycia światłowodu w określonych warunkach oświetlenia oraz na większy hałas takiej konstrukcji. Obrona może więc łączyć obserwację optyczną, czujniki akustyczne, radary, bariery fizyczne i przechwytywanie samego drona.
Wnioski dotyczą nie tylko lotnictwa. Chińskie publikacje traktują zakłócanie elektromagnetyczne jako jeden z podstawowych elementów walki z bezzałogowcami, ale jednocześnie podkreślają potrzebę kilku warstw obrony. W sierpniu 2026 roku „PLA Daily” opisywał potrzebę łączenia sensorów, wspólnych standardów wymiany danych i szkolenia z użyciem symulowanego przeciwnika. Chodzi o to, by wykryć mały cel odpowiednio wcześnie, wybrać środek reakcji i nie zużywać kosztownego uzbrojenia przeciw obiektom, które można powstrzymać w inny sposób.
Porty i okręty pod obserwacją
Drugi obszar analiz dotyczy morza. Ukraina wykorzystała bezzałogowe łodzie do ataków na jednostki rosyjskiej Floty Czarnomorskiej, porty i infrastrukturę nadbrzeżną. Łódź tego typu może przenosić ładunek wybuchowy, kamerę, środki rozpoznawcze lub inne wyposażenie. Jej skuteczność zależy jednak od łączności, danych o celu, warunków na morzu oraz możliwości przedostania się przez obronę portu.
W chińskim materiale wojskowym z sierpnia 2026 roku opisano rosyjskie sposoby ochrony przed takimi zagrożeniami: zapory na podejściach do portów, dodatkowe osłony jednostek, systemy obrony bezpośredniej, drony obserwacyjne, zakłócanie elektromagnetyczne i użycie śmigłowców. Artykuł wskazywał też, iż skuteczna obrona musi wykrywać cele z odpowiednim wyprzedzeniem, ponieważ mała łódź poruszająca się nisko nad wodą jest trudniejsza do odróżnienia od fal i innych obiektów.
To pomaga wyjaśnić, dlaczego w chińskich publikacjach o dronach coraz częściej pojawiają się porty, okręty oraz infrastruktura nadbrzeżna. We wrześniu 2025 roku w Pekinie pokazano bezzałogowe systemy podwodne, łodzie bezzałogowe i systemy stawiania min. Równolegle prowadzone są próby bezzałogowca Jiutian, który ma przenosić mniejsze drony. Są to różne rodzaje platform, ale łączy je potrzeba stałej łączności, rozpoznania i współdziałania z siłami załogowymi.
Łączność jest częścią uzbrojenia
Wojna na Ukrainie pokazała, iż dron nie jest użyteczny bez stabilnego przekazywania danych. Dotyczy to zarówno obrazu z kamery, jak i informacji o położeniu, danych z rozpoznania oraz komend dla artylerii czy innych systemów. Dlatego chińskie teksty wojskowe poświęcają uwagę sieciom satelitarnym na niskiej orbicie. Takie konstelacje mogą zapewnić łącze na dużym obszarze, z mniejszym opóźnieniem niż tradycyjne satelity geostacjonarne.
Nie jest to wyłącznie kwestia zasięgu. Gdy sygnał radiowy jest zagłuszany, system musi mieć zapasowe drogi komunikacji, możliwość zmiany częstotliwości albo inne sposoby przekazywania danych. W ukraińskich doświadczeniach szczególne miejsce zajęły komercyjne technologie, szybkie modyfikacje sprzętu i bezpośredni kontakt między operatorami a konstruktorami. Chińskie analizy opisują ten proces jako element współczesnego pola walki, ale publicznie dostępne materiały nie pozwalają stwierdzić, w jakim stopniu ChALW odtworzyła podobny model pracy.
W relacjach z chińskich ćwiczeń można natomiast znaleźć scenariusze, w których siły morskie i lotnicze działają w warunkach silnych zakłóceń elektromagnetycznych oraz symulowanego ataku bezzałogowych łodzi. Takie ćwiczenia sprawdzają nie tylko samą broń, ale też odporność systemu dowodzenia, wymianę danych i współpracę różnych rodzajów wojsk.
Rój pozostaje rozwiązaniem teoretycznym
Masowe użycie dronów nie jest tym samym co autonomiczny rój. Kilkadziesiąt maszyn może wystartować w tym samym czasie i uderzać z różnych kierunków, ale przez cały czas być sterowanych osobno lub realizować wcześniej zaprogramowane zadania. Rój w ścisłym znaczeniu wymaga, by urządzenia samodzielnie wymieniały dane, dzieliły zadania, unikały kolizji i reagowały na zmianę sytuacji.
Chińskie „National Defense News” zwracało uwagę, iż wojna Rosji przeciwko Ukrainie nie przyniosła dotąd publicznie potwierdzonego przykładu takiego dojrzałego, autonomicznego roju użytego na polu walki. Autorzy wymienili przeszkody: trudność w sterowaniu wieloma dronami, podatność łączności na zakłócenia, ograniczenia algorytmów, energii oraz masy wyposażenia, które może przenosić mała maszyna.
Ta ostrożność współistnieje z testami. Chińskie jednostki i ośrodki badawcze prowadzą ćwiczenia z grupami dronów oraz bezzałogowymi pojazdami lądowymi. Zanim jednak kooperacja wielu maszyn stanie się powtarzalna w warunkach zakłóceń, zmiennej pogody i działania przeciwnika, musi przejść kolejne sprawdziany.
Wojna Rosji przeciwko Ukrainie daje Chinom materiał do analizy bez udziału ich własnych sił w konflikcie. Z publicznie dostępnych źródeł wynika, iż wnioski dotyczą przede wszystkim szybkiego przekazywania danych, odporności na zakłócenia, obrony przed małymi celami i ochrony portów. Przełożenie tych obserwacji na ćwiczenia oraz rozwój sprzętu jest widoczne. Nie wiadomo natomiast, jak rozwiązania testowane w czasie pokoju zachowają się w realnym konflikcie, gdzie sprzęt, łączność i dowodzenie są jednocześnie poddawane presji przeciwnika.
e-mail: [email protected]
Źródła
- „无人机战场运用呈现新趋势” [Trendy w użyciu dronów na polu walki], PLA Daily / China Military Online, 24 października 2024 r.: http://www.81.cn/yw_208727/16347192.html
- „成也光纤 ，败也光纤——光纤无人机应用的利与弊” [Zalety i ograniczenia dronów światłowodowych], PLA Daily / Xinhua, 18 kwietnia 2025 r.: https://www.news.cn/milpro/20250418/1dc5e8bd29aa4a03bcc0c96976eee13d/c.html
- „无人机‘蜂群’、机器‘狼群’协同作战演习” [Ćwiczenia współdziałania rojów dronów i bezzałogowych pojazdów lądowych], CCTV / Xinhua, 4 sierpnia 2025 r.: https://www.xinhuanet.com/milpro/20250804/24b4810aac0a4df6b1523bc0b377a0c8/c.html
- „九三胜利日阅兵分列式各梯（方 ）队亮点速览” [Przegląd formacji parady z 3 września 2025 r.], Xinhua / Ministerstwo Obrony ChRL, 3 września 2025 r.: http://www.mod.gov.cn/gfbw/qwfb/16407156.html
- „我军新时代军事训练实战化水平再上新台阶” [Rozwój realistycznego szkolenia ChALW], PLA Daily / Xinhua, 23 października 2025 r.: https://www.news.cn/politics/20251023/ac43b8e59ece406e9f01b3107a3d33da/c.html
- „把准反无人作战力量建设着力点” [Rozwój zdolności przeciwdronowych], PLA Daily, 16 sierpnia 2026 r.: https://www.81.cn/yw_208727/16479628.html
- „无人水面艇搅动海战场” [Bezzałogowe łodzie na polu walki morskim], PLA Daily, 24 sierpnia 2026 r.: https://www.81.cn/yw_208727/16480908.html
- „蜂群作战 ，缘何‘雷声大雨点小’” [Dlaczego autonomiczne roje nie stały się jeszcze powszechną formą walki], China National Defense News / Xinhua, 15 października 2024 r.: https://www.xinhuanet.com/milpro/20241015/e8f11a82c7864e1bae05e947670ed44f/c.html
- „乌克兰无人机生态系统的创新之路” [Rozwój ukraińskiego ekosystemu dronowego], China Aviation News / Xinhua, 16 maja 2025 r.: https://www.news.cn/milpro/20250516/a8f6f0c7c51643a98e5a8c1f67f62862/c.html
