Duda ekspertem w Heritage Foundation. Trump zrealizował 64% ich rekomendacji

Think tanki w USA, zarówno te liberalne jak i konserwatywne, wymyślają politykę – powiedział PAP dr Sławomir Dębski. Ekspert wyjaśnił, iż Fundacja Heritage, do której dołączył Andrzej Duda, była tradycyjnie zapleczem programowym republikanów, a w tej chwili blisko jej do administracji Trumpa. PAP

Były prezydent Polski Andrzej Duda dołączył do wpływowej Heritage Foundation jako "wizytujący ekspert o wybitnym dorobku" (distinguished visiting fellow). Ten ruch łączy go z ponad 50-letnią organizacją, która odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu konserwatywnej polityki w USA i ma silne powiązania z administracją Donalda Trumpa.

Heritage Foundation to finansowany ze składek i darowizn konserwatywnych członków think tank liczący 500 tysięcy członków. Organizacja promuje politykę opartą na wolnym rynku, ograniczonym rządzie i wolności indywidualnej.

Dr Sławomir Dębski, wykładowca w Kolegium Europejskim w Natolinie i były szef Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych, określa amerykańskie think tanki jako "fenomen amerykański, nieprzekładalny na żadną inną konstelację ustrojową". To miejsca, gdzie byli urzędnicy rządowi "doładowują baterie" i opracowują politykę, koncentrując się na praktycznych rozwiązaniach bieżących problemów.

Transformacja Heritage i Project2025

Fundacja Heritage zyskała znaczący wpływ za prezydentury Ronalda Reagana, publikując "Mandat na rzecz przywództwa" zawierający konserwatywne rekomendacje. Przełom nastąpił w 2013 roku, gdy senator Partii Republikańskiej Jim DeMint objął stanowisko szefa. Od 2021 roku organizację prowadzi Kevin Roberts, który w wywiadzie dla New York Times określił swój cel jako "instytucjonalizacja trumpizmu".

Krytycy twierdzą, iż Heritage zatrudnia dziś zwolenników rządu zamiast prawdziwych ekspertów. Prof. E.J. Fagan, politolog z Uniwersytetu Illinois w Chicago, cytowany przez portal NPR, mówi o odejściu starej gwardii założycieli i o przejęciu, które organizacja przeprowadziła. Ed Feulner, były prezes Heritage, zmarł w 2025 roku.

Heritage opracowała Project2025 – strategię programową dla potencjalnej drugiej administracji Trumpa. Liberalne media określają ją jako "kontrowersyjny, konserwatywny plan przebudowy rządu federalnego". Twórcy projektu piszą na swojej stronie, iż celem jest "uratować kraj z uścisku radykalnej lewicy". Kevin Roberts uważa, iż celem jest usprawnienie rządu, który według niego utrudniał sprawowanie władzy podczas pierwszej kadencji Trumpa.

Powiązania z administracją Trumpa

Według raportu rocznego Heritage Foundation za 2017 rok, do końca tego roku administracja Trumpa "zrealizowała 64 proc. z 321 rekomendacji" fundacji – wyliczał magazyn New York Times. Do połowy 2018 roku ponad 66 pracowników lub byłych pracowników Heritage pracowało dla administracji.

W potencjalnej drugiej administracji Trumpa najważniejsze role mogą objąć osoby związane z Heritage. Trump ponownie wyznaczył Russella Voughta, byłego wiceprezesa Heritage Action for America i dyrektora Biura Zarządzania i Budżetu, na to stanowisko. Trump wyznaczył Toma Homana, byłego dyrektora ds. imigracji, pracującego w Heritage od 2022 roku, "carem od granicy" (border czar).

Prezydent Trump nie przyznaje się do związków z Project2025. Jednak Zachary Albert, politolog z Uniwersytetu Brandeis, zauważa, iż wiele rozporządzeń wykonawczych Trumpa odzwierciedla rekomendacje projektu. Według CNN, ponad dwie trzecie z 53 rozporządzeń wykonawczych wydanych przez Trumpa w pierwszym tygodniu "odwoływało się do propozycji określonych w dokumencie 'Mandat na rzecz przywództwa'". Jedno z rozporządzeń z stycznia 2025 roku rozpoznało "dwie płcie, męską i żeńską", co doprowadziło do usunięcia odniesień do osób transpłciowych ze stron rządowych.

Znaczenie dla Polski

Dr Sławomir Dębski w rozmowie z PAP postrzega programową symbiosę między Heritage a potencjalną administracją Białego Domu jako normalny aspekt amerykańskiej polityki. Uważa zaangażowanie Dudy za "atut" dla Heritage, która zyskuje eksperta kierującego ważnym sojusznikiem USA, oraz dla Polski – poprzez uwrażliwienie środowisk republikańskich na polskie interesy.

Dębski wyjaśnia, iż Heritage współpracuje z politykami z Europy czy państw Zatoki Perskiej. Wcześniejsze przypadki współpracy europejskich polityków z amerykańskimi think tankami obejmują byłego premiera Szwecji Carla Bildta, związanego z Rand Corporation jako pierwszego członka zarządu spoza USA, oraz obecnego szefa polskiej dyplomacji Radosława Sikorskiego, który w latach 2002–2005 był ekspertem-rezydentem i dyrektorem wykonawczym w American Enterprise Institute.

Dr Dębski podkreślał w rozmowie z PAP, iż think tanki skupiają się na problemach "tu i teraz", co odróżnia je od tradycyjnych instytucji akademickich.

Uwaga: Ten artykuł został stworzony przy użyciu Sztucznej Inteligencji (AI).