Premier Mark Carney mianował byłą sędzię Sądu Najwyższego Louise Arbour na stanowisko gubernatora generalnego Kanady. Wybrał kobietę mówiącą po francusku, mającą bogate doświadczenie prawnicze, w tym ściganie zbrodni wojennych w Rwandzie i Jugosławii oraz pełnienie funkcji komisarza ONZ ds. praw człowieka.
Arbour będzie reprezentować króla i stanie się głównodowodzącym sił zbrojnych Kanady, zastępując odchodzącą na emeryturę Mary Simon, pierwszą indiańską gubernator generalną, której pięcioletnia kadencja niedługo się zakończy. Arbour, mająca 79 lat, jest jedną z najwybitniejszych jurystek swoich czasów.
Otrzymała 42 doktoraty honoris causa i została Kawalerem Orderu Kanady – najwyższego odznaczenia państwowego – w uznaniu jej pionierskiej pracy prawniczej w kraju i na całym świecie. Ogłaszając nominację we wtorek w Ottawie, Carney powiedział, iż Arbour będzie wzorowym „strażnikiem naszej tradycji pokoju, porządku i dobrych rządów” oraz „strażnikiem naszego porządku konstytucyjnego”.
„Louise Arbour będzie reprezentować to, co najlepsze w Kanadzie, Kanadyjczykom i całemu światu. Kraj, który jest bastionem bezpieczeństwa, dobrobytu i sprawiedliwości – latarnią morską dla zagubionego na morzu świata. Kanadę, która jasno widzi stojące przed nami wyzwania i jest niezłomna w wyznawanych przez siebie wartościach” – powiedział.
Premier Mark Carney ogłosił we wtorek, iż na jego wniosek król Karol zatwierdził nominację Louise Arbour na stanowisko gubernatora generalnego Kanady.
Arbour powiedziała, iż przyjmuje tę rolę „z głębokim poczuciem obowiązku”.
„Siła tego kraju tkwi w stabilnych instytucjach, zarządzanych mądrze i podtrzymywanych przez troskę o dobro naszego kraju i planety” – dodała. Zapytana, czy uważa się za monarchistkę, Arbour odpowiedziała po francusku, iż „tak naprawdę nie wie, co ten termin ma oznaczać”, ale wyraziła poparcie dla obecnego systemu i króla jako głowy państwa.
„Będę reprezentować Koronę w ramach konstytucyjnego systemu, który służył Kanadzie niezwykle dobrze w całej naszej historii, a jeszcze lepiej w ostatnich dekadach. Systemu, który zapewni ciągłość naszych instytucji i form rządzenia” – powiedziała.
Zapytana, czy jest monarchistką, nowo mianowana gubernator generalna Louise Arbour odpowiedziała, iż jej zdaniem konstytucyjna pozycja „bardzo dobrze służy Kanadzie”.
Arbour, od dawna obrończyni praw obywatelskich, objęła nową funkcję po przeprowadzonym w 2022 r. brutalnym dochodzeniu w sprawie molestowania seksualnego w wojsku, w ramach którego potępiła – jak to określiła – „toksyczną” kulturę mizoginii i „gloryfikację męskości”.
Jej praca doprowadziła do zmiany sposobu, w jaki wojsko, którym będzie teraz dowodzić, traktuje przypadki molestowania seksualnego. Kierując się wcześniejszymi radami Arbour, Carney obiecała uchwalić ustawę , która przeniesie ściganie tych przypadków do sądów cywilnych .
Pomimo wcześniejszej krytyki instytucji, Arbour powiedziała we wtorek, iż ma „ogromny szacunek dla służby i profesjonalizmu mężczyzn i kobiet, którzy ją pełnią”.
Carney podkreślił kompetencje prawne Arboura w momencie, gdy pojawiają się poważne wyzwania dla konstytucyjnych ram kraju, mianowicie możliwe referenda w sprawie separacji w Albercie i Quebecu.
Arbour pośrednio nawiązała do tych trudności. „To będzie zaszczyt być tam, jeżeli staniemy w obliczu przeciwności losu” – powiedziała po francusku.
„Kanada to wspaniały kraj, ukształtowany przez różnorodność ludzi, perspektyw i doświadczeń, ale myślę, iż ukształtowany także przede wszystkim przez wspólny szacunek dla silnych instytucji publicznych i rządów prawa”.
Arbour, urodzona w Montrealu i wykształcona w Quebecu, spędziła większość swojej kariery w Ontario, między innymi jako sędzia Sądu Apelacyjnego prowincji. Następnie pracowała za granicą, zajmując się sprawami łamania praw człowieka.
Oskarżała byłego przywódcę Jugosławii Slobodana Miloševicia o zbrodnie przeciwko ludzkości po czystkach etnicznych w Kosowie, a także przewodniczyła trybunałowi, który ścigał wysoko postawionych sprawców ludobójstwa w Rwandzie w 1994 r. „Nietolerancja narodowa, etniczna, rasowa i religijna jest plagą współczesnego świata” – powiedziała w oświadczeniu wydanym po skazaniu byłego przywódcy Hutu Jeana Kambandy za podżeganie do ludobójstwa na Tutsi.
Arbour przez całą swoją karierę wyrażała proimigranckie poglądy.
Podczas debaty Munka w 2016 r. z udziałem Nigela Farage’a , konserwatywnego działacza, który w tej chwili przewodzi Partii Reform w Wielkiej Brytanii, Arbour potępiła retorykę, według której muzułmanie stanowią „egzystencjalne zagrożenie” dla zachodniej demokracji i spójności społecznej, stwierdzając, iż Kanada może przyjmować wszystkich ludzi bez względu na wiarę.
W obliczu kryzysu uchodźczego, który dotknął cały świat, Arbour stwierdził, iż kraj ma „szczególny obowiązek” zapewnienia azylu osobom uciekającym z ogarniętych wojną krajów, takich jak Irak i Syria. „Jestem świadoma obaw, iż napływ obcokrajowców zmieni naszą tkankę społeczną w niepożądany sposób, ale prawda jest taka, iż w tym połączonym świecie nasza tkanka społeczna i tak się zmienia” – powiedziała.
Po zbadaniu w latach 90. przypadków złego traktowania kobiet w federalnych więzieniach Arbour stała się również obrończynią praw więźniów. Jako sędzia Sądu Najwyższego, współtworzyła większość orzekającą w sprawie Sauvé przeciwko Kanadzie, która przyznała więźniom federalnym prawa wyborcze.
Działała również na rzecz praw osób 2SLGBTQ+ i miała wpływ na decyzję najwyższego sądu, który uniemożliwił radzie szkolnej w Kolumbii Brytyjskiej zakazanie z powodów religijnych książek których bohaterami są rodziny jednopłciowe.
Louise Arbour, pełniąc funkcję głównej prokurator Międzynarodowego Trybunału ds. Zbrodni Wojennych z siedzibą w Hadze krytycznie odnosiła się do działań Izraela przeciwko mieszkańcom Gazy w 2008 roku podczas konfliktu z Hamasem.
Potępiła to, co określiła jako „ nieproporcjonalne użycie siły ” przez Siły Obronne Izraela na terytorium Palestyny, w tym doniesienia o zabiciu dziesiątek cywilów. Skrytykowała również ataki rakietowe palestyńskich bojowników na izraelskie cele cywilne. Te oświadczenia skłoniły ówczesnego konserwatywnego ministra bezpieczeństwa publicznego Vica Toewsa do nazwania jej „hańbą” za “krytykę prawa Izraela do obrony przed terroryzmem”.
Zapytana o możliwe obiekcje konserwatystów co do jej nominacji, biorąc pod uwagę jej wcześniejsze poglądy polityczne, Arbour odpowiedziała, iż będzie służyć wszystkim Kanadyjczykom.
Canada’s new Governor General:
“I am aware of the fear that an influx of foreigners will transform our social fabric in an undesirable way, but the reality is that our social fabric is changing anyways.” https://t.co/bHvzxoTy1T pic.twitter.com/mzkkTzoYMA
— Andy Lee (@RealAndyLeeShow) May 5, 2026
