Mieszkańcy Ostaszowa nie chcą mieszkać w muzealnym eksponacie

Wieś Ostaszów – kiedyś i dziś

Wieś Ostaszów w gminie Przemków na Dolnym Śląsku została wpisana do rejestru zabytków decyzją Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Ochroną objęto cały historyczny układ miejscowości, co wywołało sprzeciw mieszkańców. Ich zdaniem decyzja może znacząco utrudnić prowadzenie remontów i nowych inwestycji.

Ostaszów powstał w 1936 roku jako wzorcowa kolonia rolnicza założona przez niemiecką Służbę Pracy Rzeszy. Ówczesna miejscowość nosiła nazwę Hierlshagen, od nazwiska dowódcy organizacji Konstantina Hierla. Według ekspertów jest to unikatowy przykład przedwojennego założenia urbanistycznego, który zachował się niemal w niezmienionej formie.

Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków Daniel Gibski podkreślił, iż decyzję poprzedziły kilkuletnie analizy przygotowane przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. W jego ocenie Ostaszów posiada wyjątkowe wartości historyczne, naukowe i architektoniczne, uzasadniające objęcie całej miejscowości ścisłą ochroną konserwatorską.

Konserwator zapewnia jednocześnie, iż wpis do rejestru nie oznacza zakazu remontów ani rozwoju miejscowości. Zapowiedział współpracę z mieszkańcami przy uzgadnianiu przyszłych inwestycji i przypomniał, iż podobną ochroną objętych jest już wiele dolnośląskich wsi, które przez cały czas normalnie funkcjonują.

Zupełnie inaczej sytuację oceniają mieszkańcy Ostaszowa. W opublikowanym stanowisku sołtys Sylwia Mazur poinformowała, iż przeciwko wpisowi protestowali mieszkańcy, samorząd gminny oraz władze powiatu. Ich obawy dotyczą przede wszystkim konieczności uzyskiwania zgody konserwatora na większość prac budowlanych i remontowych, co – ich zdaniem – może zahamować rozwój miejscowości.

Mieszkańcy zapowiedzieli odwołanie od decyzji do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami do czasu zakończenia procedury odwoławczej nie będzie można prowadzić prac objętych ochroną konserwatorską. Autorzy protestu zapowiadają, iż jeżeli będzie to konieczne, sprawa trafi również na drogę sądową.

Wyjątkowość Ostaszowa wynika przede wszystkim z zachowanej, jednolitej zabudowy. Występują tam dwa charakterystyczne typy gospodarstw: budynki tworzące jeden zwarty ciąg pod wspólnym dachem oraz zagrody w kształcie litery „L”, łączące funkcje mieszkalne i gospodarcze. To właśnie ten niemal niezmieniony układ sprawił, iż wieś została uznana za cenny zabytek urbanistyki.