Jeden zginął po obławie komunistycznych służb, drugi zmarł w katowickim więzieniu, nie dożywając choćby 20. urodzin. Przez dziesięciolecia miejsca ich pochówku pozostawały nieznane. Teraz Jan Dyrka i Jerzy Kuczka, żołnierze powojennego podziemia niepodległościowego, zostaną pochowani z honorami wojskowymi. Uroczystości odbędą się 16 listopada w Katowicach.
Zginął po obławie. Przy szczątkach znaleziono różaniec
Jan Dyrka, pseudonim „Szczupak” i „Olszak”, urodził się w 1922 roku w Winownie. Podczas II wojny światowej służył w Armii Krajowej, a po zakończeniu niemieckiej okupacji działał w podziemiu niepodległościowym na terenie dzisiejszego województwa śląskiego.
W sierpniu 1946 roku przebywał wraz z innymi partyzantami w gospodarstwie niedaleko Ożarowic. Po donosie zabudowania otoczyli żołnierze uczestniczący w obławie kierowanej przez funkcjonariusza Urzędu Bezpieczeństwa. Doszło do strzelaniny. Większość ukrywających się partyzantów nie przeżyła starcia lub odniosła ciężkie obrażenia.
Przez lata nie było wiadomo, gdzie dokładnie pochowano Dyrkę. Dopiero odnalezienie zapisu w księgach parafialnych i analiza archiwalnych zdjęć lotniczych pozwoliły badaczom wskazać prawdopodobne miejsce pochówku.
We wrześniu 2023 roku na cmentarzu w Tarnowskich Górach odnaleziono jego szczątki. Nosiły ślady obrażeń, a wśród znalezisk był metalowy odłamek. Przy szczątkach odkryto także zachowany obrazek Matki Bożej Częstochowskiej oraz pozostałości różańca.
Miał niespełna 20 lat. Zmarł w więzieniu przy Mikołowskiej
Drugi z odnalezionych, Jerzy Kuczka, był katowiczaninem. Urodził się w 1929 roku i jako nastolatek zaangażował się w działalność konspiracyjną. Należał do organizacji sprzeciwiających się władzy komunistycznej. Zajmował się między innymi przygotowywaniem i rozpowszechnianiem antykomunistycznych ulotek.
Za działalność konspiracyjną był dwukrotnie zatrzymywany. W 1948 roku Wojskowy Sąd Rejonowy w Katowicach skazał go na trzy lata więzienia.
Kuczka nie doczekał końca wyroku. Według informacji IPN podczas pobytu w więzieniu nie otrzymał na czas odpowiedniej pomocy medycznej. Zmarł 10 lipca 1949 roku w zakładzie karnym przy ulicy Mikołowskiej w Katowicach. Miał zaledwie 19 lat.
Jego szczątki odnaleziono w lipcu 2023 roku na cmentarzu przy ulicy Panewnickiej w Katowicach. Dwa lata później rodzinie przekazano oficjalną notę identyfikacyjną.
Pogrzeb z honorami wojskowymi w Katowicach. Kiedy i gdzie?
Po kilkudziesięciu latach od śmierci obaj żołnierze podziemia zostaną pochowani podczas jednej uroczystości. Pogrzeb organizuje katowicki oddział Instytutu Pamięci Narodowej.
Ceremonia odbędzie się w poniedziałek, 16 listopada 2026 roku, o godzinie 12:00 w kaplicy głównej cmentarza komunalnego przy ulicy Murckowskiej 9 w Katowicach.
Uroczystość rozpocznie msza święta. Następnie kondukt żałobny przejdzie do Kwatery Żołnierzy Niezłomnych w sektorze 18, rzędzie 1, gdzie spoczną szczątki Jana Dyrki i Jerzego Kuczki.
Pogrzeb będzie miał charakter państwowy, z pełnym ceremoniałem wojskowym i udziałem przedstawicieli władz państwowych oraz samorządowych.
źródło: opracowanie własne na podstawie materiałów IPN w Katowicach.
