W poniedziałek 2 lutego rozpoczęła się coroczna kwalifikacja wojskowa – procedura administracyjno-medyczna, której celem jest określenie zdolności obywateli do służby wojskowej i ustalenie ich statusu w ewidencji rezerw. Akcja potrwa do 30 kwietnia, obejmie około 235 tys. osób.
Zdjęcie ilustracyjne
Kwalifikacja nie oznacza automatycznego powołania do wojska, ale ustalenie kategorii zdolności, która może być podstawą do ewentualnych powołań w przyszłości lub umożliwić dobrowolny wstęp do służby.
Mężczyźni i wybrane kobiety
W 2026 roku obowiązkowi kwalifikacji wojskowej podlega szeroka grupa obywateli – to wynik rozporządzenia ministra obrony narodowej, opartego na ustawie o obronie ojczyzny. Przede wszystkim są to mężczyźni, urodzeni w 2007 roku. Ale kwalifikacja obejmuje również roczniki starsze: mężczyzn urodzonych w latach 2002–2006, którzy dotychczas nie mają nadanej kategorii umiejętności służby wojskowej. Przed komisjami winni stawić się również panowie z wcześniej orzeczoną czasową niezdolnością, jeżeli ich okres niezdolności zdrowotnej kończy się przed finałem kwalifikacji.
Wezwania otrzymają także kobiety urodzone w latach 1999–2007, które posiadają kwalifikacje przydatne dla sił zbrojnych oraz kończą w roku szkolnym lub akademickim 2025/2026 naukę na kierunkach przewidzianych w ustawie (medycznych, weterynaryjnych, morskich, lotniczych, technicznych i pokrewnych). Przykładowe zawody uznawane za przydatne dla armii to m.in. lekarki i pielęgniarki, psycholożki, informatyczki, teleinformatyczki, nawigatorki, fizjoterapeutki i tłumaczki.
Czym jest kwalifikacja wojskowa?
Kwalifikacja wojskowa to obowiązkowa procedura administracyjno-medyczna, której celem jest określenie zdolności fizycznej i psychicznej do służby wojskowej, wpisanie danych osoby do ewidencji wojskowej rezerw lub ich aktualizacja oraz, finalnie, nadanie odpowiedniej kategorii zdolności. Nie jest to automatyczne powołanie do czynnej służby, ale najważniejszy etap określający status osoby w systemie obronnym państwa.
Organizacją działań w terenie zajmują się Wojskowe Centra Rekrutacji (WCR) oraz powiatowe komisje lekarskie. Wysyłają one wezwania, które zawierają miejsce, datę i godzinę stawiennictwa. Wezwani muszą zabrać ze sobą dokument tożsamości (dowód osobisty lub paszport), dokumenty medyczne oraz potwierdzenie wykształcenia i kwalifikacji zawodowych – szczególnie dotyczy to kobiet objętych obowiązkiem wezwania. Po przybyciu komisja weryfikuje dane osobowe i wprowadza je do ewidencji wojskowej. Następnie wezwane osoby przechodzą badania, które mają na celu określenie ich stanu zdrowia i umiejętności służby. Komisja może kierować na dodatkowe konsultacje lub badania specjalistyczne. Na tej podstawie wydawane jest orzeczenie z przypisaną kategorią zdolności – od A (zdolny do służby) po E (trwale niezdolny). Kategoria decyduje o możliwości powołania lub wyłączeniu z konkretnych form służby.
Tuż po badaniach przedstawiciel WCR-u zwykle informuje o możliwościach dobrowolnego wstąpienia do sił zbrojnych, w tym służby zawodowej, terytorialnej lub innych jej form, na podstawie własnej decyzji.
Co się dzieje potem?
Osoby zakwalifikowane otrzymują zaświadczenia z określoną kategorią zdolności. Dane te trafiają do wojskowej ewidencji rezerw, na podstawie której w przyszłości mogą być planowane ewentualne powołania w razie mobilizacji lub zagrożenia bezpieczeństwa państwa.
Wezwani po komisji otrzymują także zaświadczenia o stawieniu się do kwalifikacji wojskowej i uregulowanym stosunku do służby. Skutkiem kwalifikacji jest również nadanie stopnia wojskowego szeregowego i przeniesienie do pasywnej rezerwy.
Wezwanie do kwalifikacji wojskowej ma moc administracyjną i prawną. Niestawienie się bez usprawiedliwienia może skutkować grzywną lub choćby przymusowym doprowadzeniem przez policję. Osoby, które z ważnych przyczyn nie mogą zjawić się w wyznaczonym terminie, powinny niezwłocznie zgłosić ten fakt lokalnym władzom, aby ustalić nowy termin.
W 2026 roku przed powiatowymi komisjami ma stanąć około 235 tys. osób. W całej Polsce powołanych zostanie 391 komisji lekarskich, które przeprowadzą badania i wydadzą orzeczenia.
