W Rzeszowie rozpoczął się demontaż Pomnika Wdzięczności Armii Radzieckiej, znajdującego się na placu Ofiar Getta. Monument jest ostatnim tego rodzaju obiektem propagandowym na Podkarpaciu.
Prace rozpoczęły się w tym tygodniu, a ich pierwszym etapem było usunięcie z 8,5-metrowego obelisku ważącej 6,6 tony figury kobiety trzymającej dziecko. Demontaż całego pomnika ma zakończyć się do końca listopada. Miasto przeznaczy na ten cel niemal 156 tys. zł.
Usunięta rzeźba nie zostanie jednak zniszczona. Zgodnie z planami ma zostać przekazana do Muzeum Techniki i Militariów w Rzeszowie. Pozostałe części monumentu, w tym znajdujące się na nim płaskorzeźby, mają zostać przeniesione w inne miejsca, między innymi na cmentarz żołnierzy Armii Radzieckiej przy ulicy Lwowskiej.
Reakcja rosyjskiej ambasady
Rozpoczęcie prac spotkało się z reakcją rosyjskiej ambasady w Warszawie. W oficjalnym komunikacie placówka zarzuciła stronie polskiej naruszenie wcześniejszych rosyjsko-polskich ustaleń dotyczących ochrony miejsc i obiektów upamiętniających. Ambasada przekazała również, iż nie została poinformowana o planowanym demontażu pomnika.
Z ubolewaniem po raz kolejny musimy stwierdzić: barbarzyńska polityka władz polskich, polegająca na niszczeniu wszystkiego, co stanowi świadectwo nieocenionego czynu żołnierzy i oficerów Armii Czerwonej w wyzwoleniu Polski spod okupacji nazistowskiej, jest kontynuowana w coraz szybszym tempie – czytamy w rosyjskim komunikacie.
Według ambasady działania te prowadzą do usuwania świadectw udziału żołnierzy Armii Czerwonej w walkach przeciwko III Rzeszy i mają sprawić, iż pamięć o ich roli w zakończeniu II wojny światowej zostanie w Polsce ograniczona.
Rosyjska placówka przypomniała jednocześnie, iż Rzeszów został zajęty przez Armię Czerwoną 2 sierpnia 1944 roku. Według danych przywołanych przez ambasadę podczas walk o miasto zginęło ponad 2200 radzieckich żołnierzy.
Pomysł narodził się w 2018 roku
Monument został odsłonięty w 1951 roku. Wzniesiono go na terenie dawnego cmentarza żydowskiego, który został zniszczony przez Niemców w 1942 roku. W 2018 roku rzeszowscy radni zdecydowali o usunięciu pomnika, powołując się na obowiązującą ustawę dekomunizacyjną.
Przez kilka kolejnych lat uchwała nie doprowadziła jednak do faktycznego demontażu monumentu. Kwestia jego usunięcia powróciła na początku 2022 roku, po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji na Ukrainę. w tej chwili rozpoczęte prace mają doprowadzić do ostatecznego zniknięcia pomnika z placu Ofiar Getta.
