Słynna Willa "Wanda" w Piotrkowie. Perełka architektury czeka na nową szansę [ZDJĘCIA]

Willa "Wanda" to budynek zaprojektowany przez słynnego architekta guberni piotrkowskiej pochodzącego w Piotrkowa Feliksa Nowickiego. Budowla powstała dla inżyniera Edwarda Pętkowskiego. Od 1914 roku budynek pełnił funkcję kolejno m.in. Centralnego Biura Werbunkowego Legionów Polskich, „Domu Ludowego”, siedziby gestapo i NKWD, Wojskowej Komendy Uzupełnień. Po sprzedaży w 2013 roku prywatnemu właścicielowi nie pełni już żadnej funkcji.

https://trybunalski.pl/wiadomosci/historia/to-byla-jedna-z-pierwszych-galerii-handlowych-w-lodzkiem-powstala-ponad-100-lat-temu-zdjecia/fRAjTtgv7xSQgXzhm3ZW

Willa "Wanda" i jej liczne funkcje

Nieruchomość przy dzisiejszej ulicy Dąbrowskiego 14 pojawiła się na horyzoncie historii miasta w 1896 r., gdy założono dla niej księgę wieczystą. Odnotowano wówczas nazwisko właściciela - Józefa Jeziorańskiego. Był spadkobiercą po swoim ojcu Michale Jeziorańskim. W 1902 r. kupił niezabudowaną parcelę Stanisław Boduszyński. W 1904 г. nabył ją Józef Pętkowski.

W tym samym 1904 roku rozpoczęto na działce budowę piętrowej willi i sąsiedniej oficyny według projektu Feliksa Nowickiego. Prace budowlane wyceniono na około 21 tys. rubli.

Inżynier Edward Pętkowski, właściciel willi to znany działacz z Piotrkowa przełomu wieków. Był jednym z pomysłodawców powstania Piotrkowskiego Konsorcjum Budowy Elektrowni oraz członkiem Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego.

https://trybunalski.pl/wiadomosci/na-starowarszawskiej-w-piotrkowie-mozna-krecic-horrory-filmowcy-korzystaja-z-gotowego-planu-zdjecia/0FAoezB4emtrOEqolTqq

Secesyjna perełka Piotrkowa

Willa „Wanda” została wybudowana w stylu secesyjnym. Budynek ma niezwykły charakter, którego nadają mu rozrzeźbienia oraz nietypowa oprawa i kształt okien. Fasada willi została "rozfalowana" przez wprowadzenie ryzalitów o zmiennej wysokości. Projektant zastosował asymetrię zdobień i brył. Jej charakterystyczna sylwetka od razu przyciąga wzrok.

Ornamenty to połączenie motywów kwiatowych, między innymi nenufarów i koniczyny, wici roślinnej i ornamentów geometrycznych. Dekoracje szczytów dwóch ryzalitów to rzeźba kobiety siedzącej na sierpie Księżyca w luźnej sukni. Drugi szczyt ozdobiono napisem. Parter budynku ma akcenty koliste i owalne, a oknom nadano nerkowaty kształt. Obiekt jest wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków.

Willa "Wanda" bez wątpienia należy do jednej z najciekawszych budowli w Piotrkowie. Niektórzy twierdzą, iż architektura budynku przypomina projekty słynnego katalończyka Antonio Gaudiego w Barcelonie.

We wnętrzach zachowała się dekoracja sztukatorska sufitów, w pomieszczeniach na parterze. W salonie sztukaterie. Na fasecie wici kwiatowe, w centrum sufitu rozeta. W hallu płaska dekoracja roślinna. W tym samym pomieszczeniu znajduje się posadzka ceramiczna z bordiurą z secesyjnym, barwnym wzorem nenufarów.

https://trybunalski.pl/wiadomosci/kultowa-kawiarnia-na-rynku-trybunalskim/qeZPvdODMMWw7FQLlLMm

Willa z wojskową historią

W 1914 r. inżynier Pętkowski opuścił Piotrków, a w willi znalazło swoją siedzibę Centralne Biuro Werbunkowe Legionów Polskich. To miejsce, o którym krąży wiele legend, a jedna z nich mówi o wizycie samego marszałka Józefa Piłsudskiego w jej murach.

W 1920 roku została zakupiona przez Stowarzyszenie Robotnicze, które urządziło w niej „Dom Ludowy”. W 1935 roku willę zlicytowano za długi i kupił budynek Fundusz Obrony Narodowej.

W latach drugiej wojny światowej 1939–1945 willa była jedną z piotrkowskich siedzib hitlerowskiego gestapo. Powojnie "Wanda" wróciła do mienia wojskowego. W latach 60. XX wieku była siedzibą Powiatowego Sztabu Wojskowego, a od 1975 roku działał tu Wojewódzki Sztab Wojskowy. Od 1999 roku w willi „Wanda” mieściła się Wojskowa Komenda Uzupełnień.

Budynek w 2013 roku został wystawiony na sprzedaż przez Agencję Mienia Wojskowego za 850 tys. zł. Sprzedany został za 858,5 tys. zł, ale wojsko udzieliło od tej ceny bonifikaty ze względu na zabytkowy charakter willi. Ostateczna cena wyniosła 650 tys. zł.

https://trybunalski.pl/wiadomosci/mlyn-przy-slowackiego-w-piotrkowie-tu-pracowala-jedna-z-pierwszych-maszyn-parowych-zdjecia/1KcVw2M8wjh2xKE8zQWC

Willa znów na sprzedaż

W 2024 roku właściciel budynku wystawił go na sprzedaż. Do kupienia zaoferował zabytkową willę wraz z działką, oficyną i garażem. Tym razem ofertą zainteresował się piotrkowski samorząd.

Pod obrady radnych w 2025 roku trafił projekt uchwały, która pozwalałaby prezydentowi na dokonanie transakcji. Ostatecznie jednak miasto nie przystąpiło do zakupu Willi "Wanda". Uchwała nie była głosowana. Projekt wycofano spod obrad. Radni wskazywali na brak jednoznacznej informacji o ostatecznych kosztach zakupu, a także o przeznaczeniu budynku, kosztach jego utrzymania i sposobie finansowania renowacji.

Władze miasta szacowały wydatki na "Willę" Wanda na ponad 11 mln zł.