SMS z rządu i 72 godziny na pakowanie. Polska przygotowuje się do masowej ewakuacji milionów obywateli

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa przeszło od ćwiczeń teoretycznych na papierze do realnych przygotowań operacyjnych na wypadek konieczności masowego przemieszczenia ludności cywilnej z terenów zagrożonych działaniami wojennymi sabotażem infrastruktury krytycznej katastrofami technicznymi w przemyśle chemicznym energetyce atomowej lub klęskami żywiołowymi takimi jak powodzie trzęsienia ziemi czy awarie wielkich zapór wodnych.

Fot. Warszawa w Pigułce

Zbigniew Muszyński dyrektor Rządowego Centrum Bezpieczeństwa mówił kilka miesięcy temu w rozmowie z portalem InfoSecurity24 iż realizowane są intensywne konsultacje ze Sztabem Generalnym Wojska Polskiego dotyczące szczegółowych planów ewakuacji ludności z uwzględnieniem doświadczeń z toczącej się od prawie 3 lat wojny na Ukrainie gdzie miliony cywilów musiały opuścić swoje domy w kilka godzin uciekając przed rosyjskimi rakietami i artylerią. Dziś te słowa nabierają konkretnego wymiaru bo rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie ewakuacji ludności i ochrony mienia które rozwija zapisy ustawy z 5 grudnia 2024 roku o ochronie ludności i obronie cywilnej już weszło w życie i tworzy ramy prawne dla działania które jeszcze niedawno wydawało się odległe i nierzeczywiste.

Cała operacja ewakuacji została rozpisana na konkretne działania logistyczne i organizacyjne. Transport ludności ewakuowanej ma opierać się przede wszystkim na kolei autobusach i flotach samorządowych czyli środkach należących do gmin miast i województw a w razie potrzeby także na wojskowych środkach przewozu takich jak ciężarówki wojskowe autobusy polowe czy choćby śmigłowce transportowe w sytuacjach kryzysowych gdy drogi kołowe i linie kolejowe będą zniszczone lub zablokowane.

Trasy ewakuacyjne zostaną wyznaczone i zabezpieczone z wyprzedzeniem przez służby policyjne wojskowe i drogowe tak aby uniknąć zatorów komunikacyjnych paraliżu drogowego i zapewnić płynność przemieszczania się dziesiątek tysięcy a potencjalnie milionów osób w krótkim czasie. Plan zakłada iż gdy padnie decyzja o ewakuacji określonego terenu operacja musi ruszyć natychmiast bez chaosu bez zwłoki i bez paniki która mogłaby doprowadzić do katastrofy humanitarnej.

Osoby ewakuowane trafią do wcześniej przygotowanej i zinwentaryzowanej sieci obiektów zakwaterowania tymczasowego obejmującej budynki publiczne takie jak szkoły hale sportowe domy kultury ośrodki wypoczynkowe hotele pensjonaty domy wycieczkowe oraz specjalnie przygotowane tymczasowe punkty zakwaterowania w postaci namiotów kontenerów mieszkalnych czy baraków polowych w zależności od skali kryzysu i liczby ewakuowanych.

W każdym z tych obiektów mają czekać podstawowe pakiety pomocy humanitarnej zawierające żywność długoterminową w postaci konserw suchych racji żywnościowych wody butelkowanej opiekę medyczną zapewnioną przez zespoły ratownictwa medycznego i personel medyczny opiekę psychologiczną dla osób w szoku czy traumie oraz niezbędne środki higieniczne takie jak mydło ręczniki środki dezynfekujące czy odzież zastępcza.

Równocześnie z rozpoczęciem ewakuacji mają ruszyć wszystkie dostępne kanały informacyjne aby dotrzeć do każdego obywatela z instrukcjami. Komunikaty ostrzegawcze o zarządzonej ewakuacji będą przekazywane przez system Alert RCB w formie masowych wiadomości SMS wysyłanych na wszystkie telefony komórkowe znajdujące się w zasięgu stacji bazowych na obszarze objętym ewakuacją a także przez stacje radiowe telewizyjne serwisy internetowe oficjalne strony urzędów gminnych i miejskich oraz media społecznościowe.

W każdym komunikacie znajdzie się prosta instrukcja określająca gdzie dokładnie należy się stawić kiedy nastąpi zbiórka z czym można się ewakuować i jakie środki transportu będą dostępne dla ludności cywilnej.

Rozporządzenie nie ogranicza się wyłącznie do ewakuacji ludności. Reguluje również szczegółowy sposób ochrony i ewakuacji mienia materialnego od zabezpieczenia domów mieszkań i gospodarstw przed grabieżą i zniszczeniem po ochronę narodowych zabytków i dóbr kultury o niepodważalnej wartości historycznej i artystycznej.

Najcenniejsze obiekty muzealne obrazy rzeźby rękopisy archiwalia mają być ewakuowane zgodnie z wcześniej opracowanymi szczegółowymi planami ochrony dóbr kultury na czas wojny z pełną dokumentacją fotograficzną i opisową stanu przed transportem aby umożliwić późniejsze rekonstrukcje w razie uszkodzeń. Dotyczy to także zwierząt gospodarskich i hodowlanych oraz ruchomych dóbr kultury znajdujących się w prywatnych kolekcjach. Każdy etap operacji od załadunku przez transport po zdeponowanie w bezpiecznych magazynach musi być szczegółowo odnotowany i nadzorowany przez wyznaczone osoby odpowiedzialne.

Co to oznacza dla ciebie

Jeśli mieszkasz w Polsce zwłaszcza na terenach wschodnich lub w pobliżu obiektów infrastruktury krytycznej takich jak elektrownie rafinerie zakłady chemiczne czy zapory wodne musisz wiedzieć iż nowe przepisy nakładają na samorządy obowiązek przygotowania konkretnych planów ewakuacyjnych. Wójtowie burmistrzowie i prezydenci miast muszą wyznaczyć drogi ewakuacyjne punkty zbiórki oszacować liczbę osób wymagających ewakuacji w tym tych które potrzebują specjalnego transportu sanitarnego ze względu na stan zdrowia niepełnosprawność ruchową lub podeszły wiek.

To również na nich spoczywa obowiązek zapewnienia środków komunikacji opracowania systemów ostrzegania i powiadamiania mieszkańców. Gdy zabraknie im zasobów finansowych technicznych lub ludzkich mają prawo żądać wsparcia od władz wyższego szczebla czyli starostów i wojewodów.

W czasie wojny lub klęski żywiołowej wojewoda staje się głównym koordynatorem całej operacji ewakuacyjnej na terenie województwa. Współpracuje bezpośrednio z Rządowym Centrum Bezpieczeństwa i dowództwem Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej wskazuje konkretne drogi kołowe i linie kolejowe środki transportu osoby odpowiedzialne za kierowanie akcją i przekazuje komunikaty ostrzegawcze ludności poprzez wszystkie dostępne kanały łączności. Ponad nim stoi minister spraw wewnętnych i administracji pełniący funkcję szefa obrony cywilnej kraju.

To on odpowiada za całość przygotowań strategicznych wyznacza miejsca przyjęcia ewakuowanych w bezpiecznych regionach kraju szlaki komunikacyjne które będą wykorzystywane do przemieszczania ludności a także uruchamia mechanizmy międzynarodowej pomocy humanitarnej i wojskowej jeżeli sytuacja tego wymaga i skala kryzysu przekracza możliwości krajowe.

Pamiętaj iż podczas ewakuacji obowiązują jasno określone priorytety dotyczące kolejności transportu. Priorytetowo traktowane będą dzieci w tym niemowlęta i małe dzieci wymagające specjalnej opieki kobiety w ciąży osoby starsze o ograniczonej sprawności ruchowej i osoby z niepełnosprawnościami które nie są w stanie samodzielnie ewakuować się z zagrożonego terenu. Szczególną ochroną mają być objęte także osoby przebywające w domach opieki społecznej domach pomocy dla osób starszych i niepełnosprawnych pacjenci szpitali i innych placówek służby zdrowia którzy wymagają stałej opieki medycznej i nie mogą być pozostawieni bez nadzoru. Rząd chce też aktywnie przeciwdziałać panice i dezinformacji aby ludzie nie uciekali chaotycznie w kierunku zagrożenia a niekontrolowane ruchy ludności nie paraliżowały działań służb ratowniczych wojska i straży pożarnej.

Każdy ewakuowany będzie musiał ograniczyć swój bagaż osobisty do tego co wystarczy na przetrwanie przez 72 godziny czyli 3 doby. Oznacza to iż musisz przygotować tzw plecak ewakuacyjny zawierający podstawowe zapasy jedzenia w postaci produktów o długim terminie przydatności do spożycia takich jak konserwy mięsne i rybne sucharki batoniki energetyczne czekolada suszone owoce orzechy niezbędne leki zarówno przepisane przez lekarza na choroby przewlekłe jak i podstawowe leki bez recepty takie jak środki przeciwbólowe przeciwgorączkowe leki na problemy żołądkowe bandaże plastry ubrania odpowiednie do pory roku czyli w zimie ciepłą odzież wierzchnią bieliznę termoaktywną czapkę rękawiczki a latem lekkie przewiewne ubranie ochronę przed słońcem wodę pitną w ilości co najmniej 3 litrów na osobę środki higieniczne takie jak mydło pasta do zębów szczoteczka ręczniki chusteczki nawilżane oraz papier toaletowy. Dodatkowo zabierz najważniejsze dokumenty osobiste dowód osobisty paszport dokumenty pojazdu polisy ubezpieczeniowe dokumentację medyczną oraz pewną ilość gotówki w złotówkach i ewentualnie w euro lub dolarach. Władze zapewnią resztę czyli transport zaplecze sanitarne pomoc medyczną i zakwaterowanie tymczasowe.