Świadkowie historii sprzed 110 lat. Brzeska biblioteka przypomina o cmentarzach wojennych

Ponad 500 żołnierzy różnych narodowości spoczywa na cmentarzu wojennym nr 276 przy ul. Czarnowiejskiej w Brzesku. W sąsiedztwie znajduje się także niewielki cmentarz nr 275, na którym pochowano żołnierzy wyznania mojżeszowego. Historię obu nekropolii przypomina materiał przygotowany przez zespół Pracowni Regionalnej Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Brzesku.

Zachęcamy do obejrzenia materiału przygotowanego przez zespół Pracowni Regionalnej Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Brzesku – video <==

W Brzesku znajdują się miejsca, które od ponad wieku przypominają o tragicznych wydarzeniach I wojny światowej. Jednym z nich jest cmentarz wojenny nr 276, założony w 1916 roku przy obecnej ul. Czarnowiejskiej. Spoczywają tu żołnierze armii austro-węgierskiej, niemieckiej i rosyjskiej, którzy polegli podczas działań wojennych lub zmarli w działających w okolicy lazaretach i szpitalach polowych.

Według danych historycznych na cmentarzu pochowano 507 żołnierzy, w tym 441 z armii austro-węgierskiej, 63 z armii rosyjskiej oraz 3 z armii niemieckiej. W publikacjach historycznych pojawiają się również nieco wyższe liczby pochowanych.

Nekropolię zaprojektował austriacki architekt wojskowy Robert Motka. Jej charakterystycznymi elementami są kamienny mur, monumentalna brama z płaskorzeźbami orłów oraz centralny pomnik zwieńczony krzyżem. Wzdłuż murów znajdują się również mogiły oficerów.

Tuż obok, na terenie cmentarza żydowskiego, znajduje się cmentarz wojenny nr 275. Jest to niewielka kwatera, w której pochowano 21 żołnierzy armii austro-węgierskiej wyznania mojżeszowego. Groby ułożone są w trzech rzędach, a centralnym elementem nekropolii jest betonowa macewa z gwiazdą Dawida. Cmentarz, również zaprojektowany przez Roberta Motkę, został odnowiony w 2019 roku dzięki pracom przeprowadzonym przez Instytut Pamięci Narodowej.

Obie nekropolie są świadectwem wydarzeń, które ponad sto lat temu rozgrywały się na ziemi brzeskiej. Przypominają także o żołnierzach różnych narodowości i wyznań, których wojenne losy zakończyły się z dala od rodzinnych domów.

Do poznania historii tych miejsc zachęca Pracownia Regionalna brzeskiej biblioteki, która przygotowała materiał poświęcony obu cmentarzom. To okazja, by przypomnieć sobie mniej znane wydarzenia z historii miasta i zwrócić uwagę na zabytki, które mijamy na co dzień.

Szczególnie w okresie Wszystkich Świętych i Dnia Zadusznego warto pamiętać również o tych, którzy spoczywają na wojennych nekropoliach. Po ponad 110 latach od walk toczonych w okolicach Brzeska cmentarze pozostają miejscami pamięci o ofiarach wojny, niezależnie od munduru, narodowości czy wyznania.

—
foto: Brzeskie Regionalia
Brzeskie Regionalia / IB