Tańszy import uderza w polskich producentów materiałów budowlanych. Spada produkcja i zatrudnienie

Zdjęcie: materiały budowlane import

Polscy producenci materiałów budowlanych mają problem

Polscy producenci materiałów budowlanych coraz mocniej odczuwają konkurencję ze strony tańszych wyrobów sprowadzanych spoza Unii Europejskiej. Problem szczególnie dotyczy branż energochłonnych, w których koszty produkcji w ostatnich latach znacząco wzrosły.

Przykładem jest rynek płytek ceramicznych, gdzie w ciągu pięciu lat import spoza UE zwiększył się o około 40 proc., podczas gdy krajowa produkcja spadła o 16 proc., a zatrudnienie w zakładach zmniejszyło się o 22 proc.

Import materiałów budowlanych spoza UE gwałtownie rośnie

Największa presja importowa dotyczy materiałów, których produkcja wymaga dużych ilości energii oraz wiąże się z wysokimi kosztami ochrony środowiska. Do tej grupy należą między innymi płytki ceramiczne, ceramika sanitarna, papy, materiały bitumiczne, rury żeliwne i szkło.

Produkty sprowadzane z państw takich jak Chiny, Indie czy Turcja mogą być tańsze od wyrobów produkowanych w Polsce, między innymi ze względu na niższe koszty energii oraz mniejsze obciążenia związane z wymaganiami środowiskowymi.

Produkcja płytek ceramicznych w Polsce spada

Dane Polskiej Unii Ceramicznej pokazują, iż w latach 2020–2025 wykorzystanie krajowych mocy produkcyjnych w sektorze płytek ceramicznych zmniejszyło się z 77,5 proc. do 65 proc.

W 2025 roku produkcja płytek ceramicznych w Polsce wyniosła niespełna 85 mln mkw. Import osiągnął natomiast 28,4 mln mkw., czyli był o 8,4 proc. wyższy niż w 2020 roku.

Jeszcze szybciej zwiększał się import spoza Unii Europejskiej. W 2025 roku wyniósł on 17,1 mln mkw. Około 60 proc. płytek sprowadzanych do Polski pochodziło z państw pozaunijnych, przede wszystkim Indii, Ukrainy, Chin i Turcji.

Jednocześnie krajowe zakłady mają możliwości produkcji sięgające około 130 mln mkw. rocznie. Oznacza to, iż znaczna część dostępnych mocy produkcyjnych pozostaje niewykorzystana.

Droższa produkcja materiałów budowlanych

Jednym z głównych problemów krajowych producentów są rosnące koszty produkcji. W przypadku płytek ceramicznych koszt wytworzenia w 2025 roku był o ponad 40 proc. wyższy niż w 2021 roku.

Na wzrost kosztów wpływały przede wszystkim ceny gazu i energii, ale również droższe surowce, transport, opakowania oraz wynagrodzenia.

W przypadku zakładów energochłonnych znaczenie mają także wydatki związane z ograniczaniem emisji oraz dostosowaniem produkcji do kolejnych wymagań środowiskowych obowiązujących w Unii Europejskiej.

Spada również produkcja ceramiki sanitarnej

Podobne zjawisko widoczne jest na rynku ceramicznych wyrobów sanitarnych. W 2021 roku krajowe zakłady wyprodukowały 85,5 tys. ton takich produktów. W 2025 roku było to już około 53 tys. ton, czyli o około 38 proc. mniej.

Jednocześnie od 2023 roku rośnie import. Wówczas do Polski sprowadzono 14,7 tys. ton ceramicznych wyrobów sanitarnych, natomiast w 2025 roku było to już 19,9 tys. ton. Oznacza to wzrost o około 35 proc.

Import może wpływać na zatrudnienie i inwestycje

Rosnący udział tańszych produktów z zagranicy może mieć konsekwencje nie tylko dla samych zakładów produkcyjnych. Przy dalszym wzroście importu przedsiębiorstwa mogą ograniczać krajową produkcję, zatrudnienie oraz inwestycje.

Problem może być szczególnie widoczny w mniejszych miejscowościach, gdzie duże zakłady przemysłowe są ważnymi pracodawcami i mają istotne znaczenie dla lokalnych budżetów oraz firm współpracujących.

Przykładem jest gmina Nowiny w województwie świętokrzyskim. Działająca tam cementownia zatrudnia bezpośrednio ponad 300 osób, a według szacunków samorządu z jej działalnością oraz współpracującymi przedsiębiorstwami związanych jest łącznie ponad 2 tys. osób. Zakład jest również istotnym źródłem dochodów podatkowych gminy.

Wzrósł import cementu i klinkieru

Presja importowa jest widoczna także na rynku cementu i klinkieru. Według danych Eurostatu import tych produktów do Polski zwiększył się z 748,2 tys. ton w 2023 roku do 1,24 mln ton w 2025 roku.

W tym samym czasie krajowa produkcja cementu, według danych GUS, wzrosła z 16,8 mln ton w 2023 roku do 17,3 mln ton w 2025 roku.

Rosnący import przy jednoczesnym utrzymywaniu krajowej produkcji oznacza jednak zwiększającą się konkurencję dla polskich cementowni.

Branża wskazuje na problem bezpieczeństwa gospodarczego

Producenci materiałów budowlanych zwracają również uwagę na znaczenie krajowych mocy produkcyjnych z punktu widzenia bezpieczeństwa gospodarczego. Materiały budowlane są wykorzystywane między innymi przy budowie mieszkań, dróg oraz dużych inwestycji infrastrukturalnych.

Ograniczenie krajowej produkcji może w przyszłości zwiększać zależność od dostawców zagranicznych. W przypadku zakłóceń w handlu międzynarodowym może to mieć znaczenie dla dostępności materiałów i stabilności dostaw.

Potrzebne zmiany dotyczące importu materiałów budowlanych

Jednym z proponowanych rozwiązań jest rozszerzenie unijnego mechanizmu CBAM, czyli systemu uwzględniającego emisje CO2 przy imporcie określonych produktów spoza Unii Europejskiej, na kolejne grupy materiałów budowlanych.

Wśród propozycji znajduje się również wprowadzenie dla importowanych produktów podobnych wymagań środowiskowych, jakościowych i dotyczących śladu węglowego, jakie obowiązują producentów działających na terenie UE.

Branża wskazuje także na potrzebę stworzenia długofalowego systemu wsparcia dla krajowych producentów, szczególnie w zakresie transformacji energetycznej i dostosowania zakładów do rosnących wymagań środowiskowych.

Polska branża budowlana pod presją kosztów i importu

Dane dotyczące płytek ceramicznych, ceramiki sanitarnej oraz cementu pokazują, iż krajowi producenci muszą jednocześnie mierzyć się z rosnącymi kosztami działalności i zwiększającą się konkurencją ze strony importu spoza Unii Europejskiej.

Dalsze ograniczanie produkcji może mieć wpływ nie tylko na sam przemysł materiałów budowlanych, ale także na zatrudnienie, inwestycje oraz sytuację gospodarczą miejscowości, w których funkcjonują duże zakłady przemysłowe.

źródło: Newsline