Tu pamięć okazała się silniejsza od czasu. Ludzie, którzy uratowali muzeum Sienkiewicza

slowopodlasia.pl 2 godzin temu
Dziś placówka nie tylko chroni pamiątki po nobliście, ale staje się mostem łączącym przeszłość z teraźniejszością. To właśnie tu materialne ślady życia autora "Quo Vadis" układają się w opowieść o tożsamości i wartościach, które nieprzerwanie kształtują naszą wrażliwość kulturową.Kopiec ku czci Henryka SienkiewiczaJuż w 1924 roku z inicjatywą uczczenia pamięci Henryka Sienkiewicza wystąpił ksiądz Biskup Podlaski Henryk Przeździecki. W swojej odezwie do narodu apelował o usypanie kopca w miejscu urodzenia pisarza, w Woli Okrzejskiej. Myśl usypania kopca pojawiła się w październiku 1924 roku. W tym okresie trwały działania związane ze sprowadzeniem prochów Henryka Sienkiewicza z Vevey do kraju. Biskup Przeździecki wskazywał na potrzebę godnego upamiętnienia miejsca urodzenia pisarza.Apel spotkał się z dużym zainteresowaniem miejscowego społeczeństwa, jednak realizacja przedsięwzięcia napotkała wiele trudności. Jedną z nich była postawa ówczesnego właściciela Woli Okrzejskiej, Leona Bernsteina, który nie wyrażał zgody na sprzedaż ziemi przeznaczonej pod budowę kopca.Dopiero w 1930 roku sprawa zaczęła nabierać realnego kształtu. Powołano Komitet Budowy Kopca, na którego czele stanął miejscowy proboszcz, ksiądz doktor Antoni Kresa. Sekretarzem, a jednocześnie skarbnikiem komitetu, został organista Stanisław Kurek. Ostatecznie ziemię przeznaczoną pod budowę kopca zakupiono od rolnika Stanisława Kardasa z Okrzei. W prace związane z budową zaangażowany był również generał brygady Franciszek Kleeberg.Pierwsza Izba PamięciW trakcie prac nad budową kopca pojawiła się kolejna inicjatywa – utworzenia w Okrzei Izby Pamięci poświęconej Henrykowi Sienkiewiczowi. Miały być w niej gromadzone pamiątki związane z życiem i twórczością pisarza. Po uzyskaniu aprobaty członków komitetu oraz miejscowego społeczeństwa zwrócono się do dzieci pisarza: córki Jadwigi z Sienkiewiczów Korniłowiczowej oraz jej brata Henryka Józefa, z prośbą o zaakceptowanie pomysłu i przekazanie, w miarę możliwości, pamiątek po ojcu do mającej powstać Izby Pamięci. Planowana Izba Pamięci miała być zalążkiem przyszłego muzeum. Ksiądz Antoni Kresa zadeklarował, iż miejscem gromadzenia pamiątek będzie pomieszczenie przy kościelnym wikariacie.Jadwiga Sienkiewicz odpowiedziała na skierowany do niej list: „Oboje z bratem jesteśmy głęboko wzruszeni inicjatywą Komitetu Sypania Kopca i postaramy się w miarę możliwości przyczynić się do powstania muzeum”.Była to pierwsza informacja o planach społeczeństwa Ziemi Łukowskiej dotyczących stworzenia Izby Pamięci, która w przyszłości miała przekształcić się w muzeum. Zgodnie z pisemną obietnicą dzieci pisarza, do Okrzei zaczęły napływać pamiątki po Henryku Sienkiewiczu. Zgromadzone przedmioty miały stać się podstawą przyszłej kolekcji muzealnej. Ksiądz Antoni Kresa zobowiązał się przechowywać otrzymane pamiątki na plebanii.Oficjalne otwarcie Izby Pamięci planowano przy okazji przekazania społeczeństwu kopca w Okrzei, 2 października 1938 roku. Z przyczyn organizacyjnych termin oddania izby został przesunięty, a wybuch II wojny światowej ostatecznie zniweczył plany komitetu. Zamierzenia dotyczące utworzenia Izby Pamięci i przyszłego muzeum nie zostały wówczas zrealizowane.Pamiątki przekazane przez rodzinę Sienkiewicza zaczęły znikać z plebanii w tajemniczych okolicznościach. Miało to miejsce po śmierci księdza Antoniego Kresy, który został aresztowany za działalność konspiracyjną i 31 maja 1941 roku zamordowany w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz.Powrót idei muzeum – rok 1946Do pomysłu utworzenia muzeum powrócono po zakończeniu wojny, w 1946 roku, gdy zbliżała się setna rocznica urodzin Henryka Sienkiewicza. W Łukowie zawiązał się Komitet Obchodu Setnej Rocznicy Urodzin Pisarza. 17 lipca 1946 roku wystosował on do społeczeństwa odezwę, w której podkreślano: „W domu, w którym urodził się Henryk Sienkiewicz, należy otworzyć muzeum pamiątek po pisarzu, gromadząc tu eksponaty wystarczające do zrozumienia roli, jaką odegrał wielki pisarz w kształtowaniu naszej kultury narodowej”.Planowano, aby ekspozycja obejmowała między innymi zdjęcia, obrazy, rysunki, komplety dzieł Sienkiewicza oraz inne pamiątki. Komitet podjął decyzję o rozpoczęciu ogólnopolskiej zbiórki pieniędzy na renowację dworku w Woli Okrzejskiej. Realizację planów utrudniała jednak sytuacja lokalowa. W oficynie dworskiej, tuż po zakończeniu działań wojennych, znalazło schronienie osiem rodzin. Z braku mieszkań zastępczych nie można było ich wysiedlić, a tym samym nie można było przeprowadzić koniecznych prac remontowych. Termin generalnego remontu dworku został więc przesunięty na czas bliżej nieokreślony.Kolejna próba – rok 1956Temat remontu dworu i utworzenia w nim muzeum powrócił w 1956 roku, gdy zbliżała się 110. rocznica urodzin i 40. rocznica śmierci Henryka Sienkiewicza. Lokalna i ogólnopolska prasa ponownie informowała o potrzebie ratowania miejsca urodzenia pisarza.W jednym z artykułów informowano: „Planuje się remont domu w Woli Okrzejskiej, w którym urodził się wielki pisarz, laureat Nagrody Nobla”. Niestety również tym razem nie udało się w pełni zrealizować zamierzeń związanych z odrestaurowaniem dworu i utworzeniem w nim muzeum. Społeczeństwo Woli Okrzejskiej wielokrotnie apelowało o ratowanie zabytkowego obiektu. Jeden z mieszkańców, Jerzy Sałacki, pisał: „W Woli Okrzejskiej znajduje się dom, w którym urodził się wielki pisarz Henryk Sienkiewicz. Budynek liczący blisko 200 lat jest bardzo zniszczony. Grozi mu zawalenie”. W imieniu mieszkańców apelował o przeprowadzenie remontu.Utworzenie muzeum i otwarcie – 1966 rokOstatecznie do generalnego remontu przystąpiono w 1966 roku, w związku ze zbliżającą się 120. rocznicą urodzin oraz 50. rocznicą śmierci pisarza. Społeczeństwo Ziemi Łukowskiej postanowiło doprowadzić do utworzenia muzeum Henryka Sienkiewicza w miejscu jego urodzenia.14 grudnia 1965 roku Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie, w porozumieniu z Ministerstwem Kultury i Sztuki, podjęło decyzję o utworzeniu Muzeum Henryka Sienkiewicza w Woli Okrzejskiej, w powiecie łukowskim. Na siedzibę muzeum przeznaczono dawny dwór w Woli Okrzejskiej, miejsce urodzenia pisarza.Uroczyste otwarcie muzeum nastąpiło 2 października 1966 roku. Obchody 120. rocznicy urodzin oraz 50. rocznicy śmierci pisarza rozpoczęto od sesji popularnonaukowej zorganizowanej w Łukowie. Wziął w niej udział wybitny znawca twórczości Henryka Sienkiewicza, profesor doktor Julian Krzyżanowski, który wygłosił odczyt poświęcony wkładowi Sienkiewicza w kulturę polską i światową. Gośćmi honorowymi uroczystości byli przedstawiciele rodziny pisarza, między innymi wnuczka Maria Korniłowiczówna oraz synowa Zuzanna z Cieleckich Sienkiewiczowa.Pierwsze lata działalności muzeumW tworzenie i rozwój muzeum zaangażowali się przedstawiciele świata nauki i kultury oraz mieszkańcy Ziemi Łukowskiej. Otwarcie placówki odbiło się szerokim echem w kraju i poza jego granicami. Do muzeum zaczęły napływać pamiątki i publikacje związane z Henrykiem Sienkiewiczem. Przykładem był list Polaka z Chicago, który po przeczytaniu w prasie informacji o powstającym muzeum napisał: „Dowiedziałem się z prasy, iż w dawnym dworku Sienkiewicza powstaje muzeum znakomitego pisarza. Posyłam wydawnictwa, które na terenie Polski są wielką rzadkością”. Swoje książki przekazywali również autorzy publikacji poświęconych Sienkiewiczowi.Kilka dni po otwarciu muzeum Wola Okrzejska została odwiedzona przez dziennikarza magazynu turystycznego „Światowid”, Szymona Wdowiaka. W swojej relacji zwracał uwagę zarówno na wyjątkową atmosferę miejsca, jak i na bardzo skromne warunki funkcjonowania nowej placówki. Opisywał między innymi świeżo otynkowany dworek, okiennice z charakterystycznymi serduszkami oraz dach kryty nowym gontem. Jednocześnie zwracał uwagę na trudny dojazd do Woli Okrzejskiej:“Listopadowa wycieczka. Aleja starych lip zaprowadziła nas do maleńkiego dworku pod konarami jesionów i klonów. Przed dworkiem szereg tablic z plakatami informującymi, iż rok 1966, jest rokiem Sienkiewicza, iż kilka dni wcześniej, 2 października, zostało otwarte tu Muzeum Henryka Sienkiewicza (...) dworek żółci się nowymi tynkami, okiennice jeszcze pachną świeżą farbą, na dach kładziony jest gont prosto spod hebla (...). Przyjechaliśmy do Woli Okrzejskiej, zabitej dechami wsi, samochodem o mało nie łamiąc resorów na pełnej dziur i wybojów drodze. Nic więc dziwnego, iż dotąd jeszcze nie znaleziono kierownika do muzeum, choć czeka na niego w dworku nowe mieszkanie.”Samo muzeum było wówczas bardzo skromne. Ekspozycja składała się z plansz, fotokopii fotografii, wycinków prasowych oraz kilku współcześnie wydanych dzieł Sienkiewicza, między innymi „Krzyżaków” i „Quo vadis”. Autor relacji uważał, iż przynajmniej jedną izbę warto byłoby urządzić w stylu epoki, w której żył i tworzył pisarz. Ten kierunek rozwoju ekspozycji podjął później Antoni Cybulski, pasjonat i znawca życia oraz twórczości Henryka Sienkiewicza, tworząc wnętrza nawiązujące do epoki pisarza.Zamknięcie muzeumPoczątkowo pozytywne opinie o nowej placówce zostały niedługo przyćmione przez krytyczne uwagi dotyczące stanu technicznego budynku. Po około dwóch latach użytkowania zaczęły ujawniać się liczne wady. W całym obiekcie rozprzestrzeniał się grzyb, powodując odpadanie tynków ze ścian i sufitu oraz niszczenie elewacji zewnętrznej. Problemy dotknęły również podłóg. Drewniane elementy podłoża, przykryte linoleum, zaczęły się zapadać, odkształcać, pęcznieć i gnić.Komisje badające stan budynku uznały, iż remont przeprowadzony w 1966 roku był niewystarczający. Prace trwały zaledwie osiem miesięcy – od stycznia do września 1966 roku. Zbyt krótki czas realizacji remontu miał przyczynić się do późniejszych problemów z budynkiem. Stan obiektu stał się na tyle poważny, iż władze wojewódzkie i powiatowe podjęły decyzję o zamknięciu muzeum w Woli Okrzejskiej na okres dwóch lat. Decyzja ta wywołała niezadowolenie społeczeństwa Ziemi Łukowskiej, które od wielu lat zabiegało o utworzenie muzeum i zachowanie miejsca urodzenia Henryka Sienkiewicza.Ludzie nie zawiedliCiężar przeprowadzenia kolejnego generalnego remontu spadł przede wszystkim na osoby szczególnie zaangażowane w ratowanie placówki. Byli wśród nich kierownik muzeum Antoni Cybulski, naczelnik Urzędu Gminy w Krzywdzie Marian Niczyporuk, kierownik Muzeum Regionalnego w Łukowie Longin Kowalczyk oraz kierownik Wydziału Kultury Roman Dajek.Sytuacja była bardzo trudna. Remont w realiach lat 60. i 70. XX wieku oznaczał ogromne wyzwanie. Brakowało materiałów budowlanych, fachowców, odpowiedniego sprzętu, a przede wszystkim pieniędzy. Pomimo tych trudności Antoni Cybulski i Marian Niczyporuk rozpoczęli intensywne starania o uratowanie muzeum. Dzięki pomocy Mariana Niczyporuka udało się pozyskać potrzebne materiały budowlane. Problemem było jednak ich zabezpieczenie. Materiały składowane w parku przy muzeum zaczęły znikać w tajemniczych okolicznościach w porze nocnej. W tej sytuacji organizowano nocne dyżury i warty przy muzeum, aby chronić zgromadzone materiały.Antoni Cybulski i Marian Niczyporuk wspólnie zabiegali również o środki finansowe. Początkowo zwracali się do władz powiatowych w Łukowie, następnie do władz wojewódzkich w Lublinie oraz Ministerstwa Kultury i Sztuki. Apelowali do zakładów pracy, instytucji, osób prywatnych, a także do Związku Literatów Polskich. Ich działania obejmowały nie tylko remont dworku, w którym mieściło się muzeum. Zabiegali również o środki na odrestaurowanie drugiego, starszego dworu związanego z rodziną Sienkiewiczów.Ponowne otwarcie muzeum – 1975 rokPo wielu miesiącach intensywnych starań udało się przeprowadzić kolejny remont muzeum. Ponowne otwarcie budynku nastąpiło 16 lutego 1975 roku. Antoni Cybulski opisywał wykonane prace: „Cały budynek odgrzybiono, podmurowano, zbito tynki ze ścian i sufitów. We wszystkich pomieszczeniach położono parkiety, założono ogrzewanie akumulacyjne, wykwaterowano z budynku Klub Rolnika i prywatnych lokatorów, powiększono salę wystawową z trzech do sześciu”.Dzięki przeprowadzonym pracom budynek odzyskał warunki pozwalające na dalsze funkcjonowanie muzeum, a placówka mogła ponownie przyjmować zwiedzających. W 1975 roku „Rolnik Polski” podkreślał ogromny wkład Mariana Niczyporuka w ratowanie muzeum: „Muzeum Woli Okrzejskiej bardzo dużo zawdzięcza naczelnikowi gminy Krzywda Marianowi Niczyporukowi, który wspólnie z kierownikiem muzeum Antonim Cybulskim pokonali wszelkie przeszkody, zdobyli fundusze, materiały budowlane, załatwili fachowców”. Autor podkreślał, iż obaj byli pełnymi zapału pasjonatami Sienkiewicza i zasługiwali na wielkie uznanie i szacunek. Z kolei „Życie Warszawy” napisało, iż muzeum w Woli Okrzejskiej było skromniejsze od Muzeum Sienkiewicza w Oblęgorku, ale miało szansę dalszego rozwoju dzięki dwóm młodym entuzjastom Sienkiewicza – Antoniemu Cybulskiemu i Marianowi Niczyporukowi.Stary dwór i próby jego ratowaniaRównolegle z rozwojem muzeum trwały starania o uratowanie drugiego, historycznego dworu związanego z rodziną Henryka Sienkiewicza – dworu Cieciszowskich. Majątek, który należał niegdyś do przodków i wuja pisarza, następnie przeszedł w inne ręce. Bankructwo Adama Cieciszowskiego (wuja pisarza), doprowadziło do utraty rodzinnych dóbr. W 1880 roku majątek został nabyty w drodze licytacji przez Jakuba i Balbinę Bernsteinów. Do wybuchu II wojny światowej dobra pozostawały w rękach rodziny Bernsteinów, a ostatnim właścicielem Woli Okrzejskiej był Leon Bernstein.Po wybuchu wojny Leon Bernstein wraz z rodziną musiał opuścić dwór, który od 1926 roku zamieszkiwał. W czasie okupacji majątkiem zarządzali wyznaczeni przez Niemców komisarze ukraińscy, bracia Maciej i Roman Szechowiczowie. Rodzina Bernsteinów znalazła schronienie u rodziny Kowalskich, przy stacji kolejowej na Kobylczyku. W roku 1940 Leon Bernstein (z ks. Antonim Kresą) za działalność konspiracyjną i partyzancką zostali aresztowani i straceni w obozie Auschwitz.Po wojnie, w 1945 roku, w budynku dawnego dworu rozpoczęła działalność szkoła. Córka Leona - Krystyna Bernstein wraz z Wiesławem Kowalskim, rozpoczęła organizowanie szkoły. Wykorzystanie dworu na potrzeby szkoły wynikało z powojennego braku odpowiednich warunków lokalowych. Warunki nauki były bardzo trudne. Budynek miał przeciekający dach, pomieszczenia ogrzewano piecykami typu „koza”, brakowało pomocy naukowych i wykwalifikowanej kadry. Mimo tych trudności szkoła funkcjonowała do 1971 roku.Antoni Cybulski z wnukiem Henryka Sienkiewicza, Juliuszem Sienkiewiczem, fot. ze zbiorów A. CybulskiejWiktor Zin i projekt ratowania starego dworuW latach 60. podjęto działania zmierzające do budowy nowego obiektu szkolnego. W sprawę zaangażował się profesor Wiktor Zin, profesor Politechniki Krakowskiej, konserwator zabytków i autor programu telewizyjnego „Piórkiem i węglem”.28 sierpnia 1967 roku profesor Zin przyjechał do Woli Okrzejskiej. Zaniepokojony trudnymi warunkami nauki dzieci w rodzinnej miejscowości Henryka Sienkiewicza, zaapelował za pośrednictwem programu telewizyjnego o pomoc w budowie nowej szkoły. Odzew na apel był ogromny i budowa szkoły stała się faktem. Profesor Zin zainteresował się również losem starego dworu. Wychodząc naprzeciw planom jego odrestaurowania, skierował do Woli Okrzejskiej swoich studentów z Politechniki Krakowskiej. Ich zadaniem było opracowanie koncepcji odrestaurowania zabytkowego obiektu.Trzyosobowy zespół studentów, pracując pod kierunkiem profesora Zina przez ponad dwa miesiące, przygotowywał projekt przywrócenia dworowi jego dawnego wyglądu. Po opuszczeniu dworu przez szkołę rozpoczęto starania o prawne przekazanie budynku na potrzeby Muzeum Henryka Sienkiewicza w Woli Okrzejskiej. W działania te zaangażowali się między innymi Antoni Cybulski, Marian Niczyporuk oraz Longin Kowalczyk. Stan budynku był jednak bardzo zły. Dwór był praktycznie całkowicie zrujnowany i wymagał ogromnych nakładów finansowych.Próba odbudowy starego dworuPo opracowaniu planu odrestaurowania dworu rozpoczęto zbiórkę funduszy w całej Polsce. Zgodnie z planami potrzeba było zgromadzić ponad 3 miliony złotych, a Marian Niczyporuk zadeklarował z budżetu gminy około 900 tysięcy zł. Stało się to mimo faktu, iż muzeum nie podlegało merytorycznie gminie Krzywda.Niestety zgromadzone środki okazały się niewystarczające wobec ogromnej skali zniszczeń. Prace zostały wstrzymane, a w kolejnych latach zabytkowy budynek ulegał dalszej dewastacji. Dochodziło do nocnych kradzieży. Z obiektu wyrywano okna, drzwi i podłogi. Usuwano również drewniane elementy konstrukcyjne, w tym belki stropowe. Pomimo apeli i zainteresowania mediów sytuacja nie ulegała poprawie. Sytuacja uspokoiła się, gdy naczelnik Niczyporuk obiecywał pomoc w załatwieniu materiałów budowlanych, dla osób które podjęły się nocnego pilnowania dworu.Konserwatorzy z Lublina i Warszawy przyjeżdżali na miejsce i oceniali stan obiektu. Wraz z postępującym zniszczeniem koszt jego odbudowy stawał się coraz większy. Podczas jednej z wizyt konserwatora generalnego oceniono, iż dwór wymaga bardzo dokładnych i kompleksowych prac konserwatorskich. Nie chodziło już o zwykły remont, ale praktycznie o gruntowną rekonstrukcję całego obiektu.Konserwator generalny zalecił zabezpieczenie pozostałości budynku, przede wszystkim fundamentów, oraz odłożenie pełnej odbudowy do czasu, kiedy pojawią się odpowiednie środki finansowe i możliwości techniczne. Nie była to więc rezygnacja z ratowania dworu, ale decyzja wynikająca z jego katastrofalnego stanu technicznego i ogromnego kosztu kompleksowej odbudowy, na który ówczesne władze powiatowe i wojewódzkie nie mogły sobie pozwolić. Zabezpieczenie pozostałości miało umożliwić powrót do idei odbudowy w przyszłości.Historia starego dworu stała się jednym z najtrudniejszych rozdziałów w dziejach Muzeum Henryka Sienkiewicza w Woli Okrzejskiej. Przez lata przygotowywano projekty, podejmowano próby pozyskania środków i apelowano o pomoc, jednak skala zniszczeń okazała się ogromnym wyzwaniem.Do roku 1973 dworek był własnością szkoły, po opuszczeniu budynku, z braku gospodarza w ciągu 2 lat uległ ogromnej dewastacji. W roku 1973 po usilnych staraniach kierownika Antoniego Cybulskiego i naczelnika gminy Krzywda Mariana Niczyporuka dworek wraz z północną częścią parku prawnie stał się własnością muzeum. Wiosną 1973 roku wykonano inwentaryzację obiektu, zlecono i zaczęto przygotowywać dokumentację wg planów Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zakładając, iż do końca 1981 roku zostanie wyremontowany. Realizację przedsięwzięcia utrudniała pogarszająca się sytuacja gospodarcza w całym kraju, a nade wszystko brak środków finansowych. Konserwator Generalny z powodu pogarszającego się stanu budynku wydał decyzję rozbiórki dworu i zabezpieczenie fundamentów. Zabezpieczone fundamenty (zalane cementem) przez długie lata służyły za plenerową scenę dla imprez przygotowywanych przez muzeum.Antoni Cybulski istotną postacią w historii muzeum był Antoni Cybulski. W 1967 roku powierzono mu kierownictwo nad dalszym tworzeniem i rozwojem placówki. Przez kolejne lata z ogromnym zaangażowaniem zajmował się organizacją muzeum, gromadzeniem eksponatów oraz materiałów dokumentujących życie i twórczość Henryka Sienkiewicza. Jego działalność, podobnie jak zaangażowanie Mariana Niczyporuka, miała ogromne znaczenie dla przetrwania i rozwoju muzeum w trudnych latach.Historia Muzeum Henryka Sienkiewicza w Woli Okrzejskiej jest przede wszystkim historią wieloletniej społecznej inicjatywy. Jej początkiem był apel biskupa Henryka Przeździeckiego z 1924 roku o usypanie kopca w miejscu urodzenia pisarza. Następnie pojawił się pomysł stworzenia Izby Pamięci, do której rodzina Sienkiewicza zaczęła przekazywać pamiątki. Plany te przerwała II wojna światowa.Po wojnie idea muzeum powracała wielokrotnie – w 1946 roku, w 1956 roku, a ostatecznie znalazła realizację w 1966 roku. Wtedy w miejscu urodzenia pisarza oficjalnie otwarto Muzeum Henryka Sienkiewicza. Pierwsze lata jego działalności okazały się jednak bardzo trudne. Niewłaściwie przeprowadzony i zbyt krótki remont doprowadził do poważnych problemów technicznych, a muzeum musiało zostać zamknięte. Dzięki determinacji Antoniego Cybulskiego, Mariana Nieczyporuka i innych osób zaangażowanych w ratowanie placówki przeprowadzono kolejny remont, zakończony ponownym otwarciem muzeum 16 lutego 1975 roku. Równolegle podejmowano próby ratowania starego dworu związanego z rodziną Sienkiewiczów. Przygotowano projekty jego odrestaurowania, zbierano fundusze i podejmowano działania konserwatorskie. Niestety katastrofalny stan techniczny obiektu oraz ogromne koszty jego odbudowy uniemożliwiły wówczas realizację tych zamierzeń.Mimo wszystkich przeciwności mieszkańcy Woli Okrzejskiej i Ziemi Łukowskiej nie zrezygnowali z troski o dziedzictwo Henryka Sienkiewicza. Dzięki ich wieloletniej determinacji miejsce urodzenia pisarza zostało zachowane jako istotny element polskiego dziedzictwa kulturowego. Muzeum powstało więc nie tylko dzięki decyzjom administracyjnym, ale przede wszystkim dzięki ludziom, którzy przez dziesięciolecia konsekwentnie zabiegali o zachowanie pamięci o pisarzu. Wśród nich szczególne miejsce zajmują Antoni Cybulski i Marian Niczyporuka – osoby, które w najtrudniejszych momentach podjęły walkę o przetrwanie i rozwój Muzeum Henryka Sienkiewicza w Woli Okrzejskiej.Anna Cybulska, współtwórczyni muzeum, żona Antoniego Cybulskiego, długoletni pracownik muzeum, autorka książek o H. Sienkiewiczu
Idź do oryginalnego materiału