Unia Europejska formalnie zatwierdziła w piątek umowę handlową z blokiem Mercosur, pomimo sprzeciwu Polski i protestów rolników w całej Europie. Decydujące było stanowisko Włoch, które nie zagłosowały przeciw – przez co nie udało się zbudować mniejszości blokującej. Porozumienie po 25 latach negocjacji tworzy strefę wolnego handlu dla 700 milionów ludzi i eliminuje cła na 91% towarów.
W głosowaniu przez procedurę pisemną przeciw umowie opowiedziały się: Polska, Francja, Irlandia, Węgry i Austria. Belgia wstrzymała się od głosu. To jednak nie wystarczyło do zablokowania porozumienia – potrzeba co najmniej czterech państw reprezentujących 35 proc. ludności UE.
Prezydencja cypryjska ogłosiła decyzję w piątek przed godz. 18. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen i przewodniczący Rady Europejskiej Antonio Costa polecą do Paragwaju na ceremonię podpisania umowy, zaplanowaną na poniedziałek.
Polityczna awantura w Sejmie
Decyzja wywołała w piątek burzliwą debatę w polskim Sejmie. Minister rolnictwa Stefan Krajewski ostro odpowiedział opozycji: «Żeby wejść do zimnej wody, trzeba mieć odwagę, panie pośle. Pan się boi wejść do ciepłej wody, panie pośle Ciecióra. Wstyd i hańba, iż udajecie obrońców wsi». Z ław poselskich rozległy się okrzyki: «Do dymisji!»
Premier Donald Tusk, po piątkowym spotkaniu z prezydentem Karolem Nawrockim, wskazał na niewywiązanie się z zobowiązań. «Ja tylko przypominam, iż ktoś się chyba zobowiązał, iż przekona panią premier (Włoch Giorgię Meloni — PAP) do tego, aby zmieniła zdanie. Bo to właśnie stanowisko Włoch zdecydowało o tym, iż nie zablokowano (umowy z państwami — PAP) Mercosur. Ktoś się powoływał na przyjaźń z panią premier Włoch i nie dowiózł» – powiedział Tusk.
Rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz zarzucił rządowi, iż to ich wina – nie zdołali zbudować mniejszości blokującej i teraz próbują obwiniać prezydenta Nawrockiego.
Protesty rolników i głos ekspertów
Rolnicy protestowali w Warszawie przeciwko umowie, obawiając się zalewu tanich produktów z Ameryki Południowej. Umowa wprowadza preferencyjne cła m.in. na wołowinę, drób, nabiał, cukier i etanol z państw Mercosur – Argentyny, Brazylii, Paragwaju i Urugwaju.
Prof. Sławomir Kalinowski z Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk w rozmowie z money.pl odrzuca te obawy jako «fantasmagorie» i «mity». «Nie straszmy rolników» – apeluje ekspert. Jego zdaniem umowa jedynie porządkuje istniejący handel, a nie «otwiera rynku» na «zalew taniego mięsa».
Roczny kontyngent na wołowinę z Mercosur wyniesie ok. 99 tys. ton – to mniej niż 2 proc. całkowitej konsumpcji wołowiny w UE, która wynosi 6-7 mln ton rocznie. w tej chwili UE importuje już 200 tys. ton wołowiny z państw Mercosur.
Prof. Arkadiusz Artyszak z SGGW ocenił we wrześniu ubiegłego roku, iż umowa «nie zabije, ale poważnie osłabi polskich rolników». «Unijne wymagania wobec nich są coraz większe, zwłaszcza w kwestii stosowania środków ochrony roślin, ograniczenia nawożenia, praktyk środowiskowych. Natomiast w Ameryce Południowej tych praktyk nie ma, stosuje się dawno zabronione w Europie środki ochrony roślin. Do tego wypala się lasy» – argumentował Artyszak.
Strategiczne znaczenie: surowce krytyczne
Za umową stoi również strategiczny cel UE – dostęp do surowców krytycznych. Ameryka Łacińska posiada 25 z 34 surowców krytycznych z oficjalnej listy UE. W 2023 roku region dostarczał 24 proc. wszystkich krytycznych surowców importowanych przez Unię.
Brazylia kontroluje 91,8 proc. światowej produkcji niobu. Ameryka Łacińska dysponuje 56,7 proc. globalnych zasobów litu – kluczowego dla baterii do aut elektrycznych. Region posiada też ponad 36 proc. światowych zasobów miedzi.
Komisja Europejska oczekuje, iż umowa obniży ceny importu i wzmocni bezpieczeństwo łańcuchów dostaw. To element strategii uniezależnienia się od Chin, które wykazały, iż mogą wykorzystywać surowce krytyczne jako narzędzie geopolityczne.
Klauzula ochronna i reakcje liderów UE
Umowa zawiera wzmocnioną klauzulę ochronną dla wrażliwych sektorów UE. Preferencje celne mogą zostać zawieszone, jeżeli ceny wrażliwych produktów w UE spadną o 5 proc. Pierwotna propozycja Komisji zakładała próg 10 proc., później obniżono go do 8 proc.
Antonio Costa podkreślił w piątkowym oświadczeniu: «Przynosi realne korzyści europejskim konsumentom i przedsiębiorstwom. Jest ważna dla suwerenności i strategicznej autonomii UE: dzięki tej umowie UE kształtuje globalną gospodarkę. Wzmacnia prawa pracownicze, ochronę środowiska i zabezpieczenia dla europejskich rolników. Pokazuje, iż partnerstwa handlowe oparte na zasadach przynoszą korzyści obu stronom».
Von der Leyen dodała: «Europa wysyła wyraźny sygnał, iż poważnie podchodzi do tworzenia wzrostu gospodarczego, miejsc pracy i zabezpieczania interesów europejskich konsumentów i przedsiębiorstw».
Cypryjski minister energii, handlu i przemysłu Michael Damianos ocenił: «Po ponad 25 latach dzisiejsze decyzje stanowią historyczny krok naprzód w umacnianiu strategicznego partnerstwa UE z Mercosurem». Dodał: «W czasach rosnącej globalnej niepewności niezwykle ważne jest, abyśmy wzmocnili naszą współpracę polityczną, pogłębili więzi gospodarcze i podtrzymali nasze wspólne zaangażowanie na rzecz zrównoważonego rozwoju».
Uwaga: Ten artykuł został stworzony przy użyciu Sztucznej Inteligencji (AI).
