Wojna z mostami: Jak konflikt o Ormuz wkracza w fazę cywilną

Autor: Dirk Ellerbrockapolut/der-krieg-gegen-die-brucken-wie-der-konflikt-um-hormus-in-seine-zivile-phase-eintritt

W ciągu ostatnich 24 godzin charakter wojny wyraźnie się zmienił. Nie jest to już przede wszystkim wojna przeciwko pozycjom wojskowym, ale coraz bardziej wojna przeciwko infrastrukturze, od której zależą zwykli ludzie. Każdy, kto chce zrozumieć, dokąd zmierza ten konflikt, powinien zacząć właśnie od tego szczegółu.

Mosty, tunele, zakłady odsalania wody

Potwierdzono uszkodzenie co najmniej czterech mostów, w tym kluczowego połączenia między Bandar Abbas a Szyrazem, którego zniszczenia mówią same za siebie na dostępnych nagraniach. Jednocześnie Amerykanie zaatakowali oba wyjścia z głównego tunelu w pobliżu Bandar Abbas – najwyraźniej w celu odizolowania miasta jako bazy morskiej w południowym Iranie. Według nagrania strona irańska rozpoczęła już naprawę tunelu.

Inne cele obejmowały bazę rakietową Imam Ali na zachodzie kraju, wieżę kontroli żeglugi w porcie Czabahar (Szahid Kalantari Port) nad Zatoką Omańską, której zniszczone pozostałości zostały publicznie wystawione przez amerykańskiego Sekretarza Obrony, zakład odsalania wody morskiej w południowym Iranie oraz eksplozje w Buszehr, Darabie i okolicach Bandar Abbas. (Wyspa Larak, wspomniana w niektórych raportach w tym miejscu, pojawia się w innych dostępnych raportach agencji – jako punkt ostrzegawczy w transmisji radiowej Marynarki Wojennej USA do okrętów, a nie jako lokalizacja tej wieży).

W tym miejscu kryje się rozbieżność, którą należy wyjaśnić, ponieważ wiele mówi ona o naturze tej fazy wojny: Zdecydowana większość wspomnianych celów to infrastruktura cywilna – mosty i tunele użytkowane przez zwykłych ludzi, a nie instalacje wojskowe. Według jednej z relacji, w pojazdach uderzonych w mosty znajdowały się zwykłe rodziny, w tym kierowca ciężarówki i rodzice jadący do szpitala w sąsiednim mieście. Wyraźnie przedstawiam tę relację jako twierdzenie jednej ze stron konfliktu – nie zostało ono niezależnie zweryfikowane. Niezależne potwierdzenie dotyczy jednak samego faktu, iż ataki dotyczą mostów i tuneli.

Kto mógłby wywierać wpływ na Waszyngton?

Odpowiedź jest wąsko zdefiniowana: mediatorami nie są państwa trzecie, ale właśnie te reżimy, w których znajdują się amerykańskie bazy. Gdyby wspólnie zadeklarowały swoją ciągłą niechęć do udziału, kontynuacja obecnej kampanii byłaby dla Waszyngtonu praktycznie niemożliwa. Takiej zbiorowej odmowy jeszcze nie zaobserwowano; pakistańskie wysiłki mediacyjne ograniczają się zasadniczo do przekazywania informacji.

W odpowiedzi Iran zaczął atakować zakłady odsalania wody i elektrownie w Kuwejcie. Według Ministerstwa Energii Kuwejtu, uszkodzeniu uległy zarówno zakład odsalania wody, jak i elektrownia. Logika tego jest dwojaka: po pierwsze, Kuwejt, według dostępnych szacunków, zapewnia największe wsparcie dla kampanii amerykańskiej i utrzymuje siły powiązane z potencjalną inwazją lądową. Po drugie, jest to lustrzane odbicie ataków na porównywalne cele cywilne w Iranie – szpitale, w tym szpitale dziecięce, zakłady odsalania wody, mosty i tunele.

Według dostępnych informacji w ciągu najbliższych dwóch, trzech dni spodziewane są poważniejsze ciosy zarówno dla sił amerykańskich, jak i reżimów, które je goszczą.

Dokładność wzrasta – i jest na to techniczne wytłumaczenie.

Iran naprowadzał swoje pociski w poprzedniej dwunastodniowej wojnie dzięki GPS – systemu kontrolowanego przez Amerykanów, który technicznie jest zdolny do fałszowania współrzędnych. W rezultacie niektóre ataki chybiły celu. Istnieje historyczna analogia: w 1993 roku Stany Zjednoczone zignorowały sygnał GPS chińskiego statku, który podejrzewano – jak się później okazało, niesłusznie – o transport broni chemicznej. Następnie Chiny opracowały własny system nawigacji satelitarnej, który według dostępnych szacunków jest w tej chwili w trzeciej generacji i przewyższa GPS pod względem możliwości. Iran najwyraźniej przeszedł na ten system 28 lutego – może to tłumaczyć znaczny wzrost dokładności ostatnich ataków.

Geografia jako siła sama w sobie

Stare powiedzenie głosi, iż wojna to sposób, w jaki los uczy Amerykanów geografii. Ta lekcja dotyczy nie tylko mapy, ale także inwentaryzacji obozów.

Wzdłuż irańskiego wybrzeża, rozciągającego się na odcinku około 320 kilometrów od Kisz do Sirik, znajduje się około 1000 wyrzutni rakietowych – strona amerykańska po prostu nie jest w stanie ich wszystkich unieszkodliwić.

Iran natomiast zadowala się znacznie mniej inwazyjnym zadaniem metodycznego unieszkodliwienia około dziewięciu celów wojskowych: baz w Kuwejcie, Bahrajnie, Katarze, Zjednoczonych Emiratach Arabskich oraz obu baz lotniczych w Jordanii, poprzez selektywne niszczenie magazynów, hangarów i składów sprzętu. Wymowny przykład: dron rozpoznawczy stacjonujący w Jordanii, wart około ćwierć miliarda dolarów, musiał zostać pospiesznie przeniesiony na Cypr lub do Włoch, ponieważ pozostanie w pierwotnej lokalizacji stało się zbyt ryzykowne.

Jeśli Iran ukończy te prace, amerykańska obecność wojskowa w Zatoce Perskiej przestanie istnieć w obecnej formie – a Waszyngton nie będzie miał innego wyjścia, jak tylko uciec się do baz w samym Izraelu, co z kolei uczyniłoby terytorium Izraela kolejnym prawdopodobnym celem. jeżeli Stany Zjednoczone będą kontynuować ataki, cały świat odczuje konsekwencje gospodarcze – nie tylko region, ponieważ dotyczy to globalnego, a nie lokalnego rynku energii – zgodnie z ostrzeżeniem wydanym jeszcze przed obecną eskalacją.

Ekspansja do irackiego Kurdystanu, Jordanii, Kuwejtu i Omanu

W nocy Iran przypuścił zmasowany atak na cele w irackim Kurdystanie; góry dosłownie stanęły w płomieniach, a wtórne detonacje wskazują na trafienie w składy amunicji. Doradca wojskowy Najwyższego Przywódcy oświadczył w wywiadzie dla telewizji państwowej, iż kraj wkracza w nową fazę i rozpocznie znacznie intensywniejsze ataki; spodziewano się eskalacji na Morzu Czerwonym, a także wzmożonej aktywności irackich sił oporu, które – według tej oceny – miały lepszy dostęp do zasobów niż Hezbollah, którego linie zaopatrzeniowe były blokowane przez proamerykańskie struktury w Syrii.

Nad Jordanią wykryto co najmniej osiem lub dziewięć pocisków, a także zgłoszono pożary; pojawiły się również doniesienia o płonących obiektach w bazach wojskowych w Kuwejcie. Oman, który wcześniej starał się zachować neutralność, również znalazł się na liście celów, ponieważ pod presją zgodził się na żądania Amerykanów – Iran nie chce robić wyjątków, choćby jeżeli decyzja została podjęta pod przymusem. Według lokalnych źródeł, baza w Bahrajnie jest uważana za wyjątkowo dużą; znaczna część ataków wydaje się być wymierzona w technologie i sprzęt, które byłyby potrzebne do potencjalnej operacji lądowej.

Oświadczenie, najwyraźniej pochodzące od sił irańskich, oskarża Waszyngton o ucieczkę z pola bitwy zamiast przyznania się do porażki i ukrywanie tego poprzez ataki na szpitale, mosty, linie kolejowe, lotniska, porty i węzły komunikacyjne. Ponieważ żadna instytucja międzynarodowa nie jest w stanie powstrzymać takich działań, oświadczenie powołuje się na koraniczną normę proporcjonalnego odwetu. Nawiązuje to do poprzedniej 40-dniowej wojny: wówczas katarskie złoże gazu Północ/Południe Pars było jednym z pierwszych celów infrastrukturalnych, a irański kontratak na Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Kuwejt był tak druzgocący, iż Trump publicznie oświadczył, iż nie będzie się powtarzał. Iran wydaje się teraz powielać właśnie tę strategię odstraszania.

Dlaczego nie bezpośrednio Izrael?

Krążą dwa wyjaśnienia. Po pierwsze, obecny konflikt to przede wszystkim walka o kontrolę nad Cieśniną Ormuz, a cała koalicja przeciwko Iranowi jest zbudowana wokół Izraela – zwycięstwo Iranu w cieśninie byłoby już strategiczną porażką samego Izraela. Po drugie, lepiej byłoby, gdyby sam Netanjahu wykonał pierwszy krok, ponieważ byłoby to dla niego kosztowne przed nadchodzącymi wyborami, podczas gdy atak ze strony Iranu mógłby, przeciwnie, zapewnić mu poparcie polityczne w kraju.

Jednocześnie pojawiły się doniesienia, iż ​​Izrael tworzy nową bazę wojskową w południowym Libanie, w wiosce zniszczonej specjalnie w tym celu – kalkulacja ta sztucznie rozkłada ciężar na dwa fronty, podczas gdy USA prowadzą wojnę bezpośrednio z Iranem. Jednak takie manewry taktyczne nie negują kluczowego faktu strategicznego: kontrola nad cieśniną i postępy programu nuklearnego pozostają w rękach Iranu, niezależnie od tego, co dzieje się na peryferiach.

Stan amerykańskich arsenałów

Na szczególną uwagę zasługuje jeden szczegół. Platforma HIMARS może wykorzystywać trzy rodzaje amunicji: kierowane rakiety wieloprowadnicowe o zasięgu około 20 mil – bezużyteczne przeciwko celom w Iranie; pociski ATACMS o zasięgu około 180 mil – również niewystarczające; oraz niezwykle celny pocisk rakietowy PrSM o zasięgu około 300 mil, który w rzeczywistości byłby wystarczający. Według dostępnych informacji wyprodukowano zaledwie 56 sztuk. Przy zużyciu ośmiu jednostek dziennie, ten zapas teoretycznie wystarczyłby na tydzień.

Rozmieszczone są również pociski Tomahawk, pociski manewrujące JASSM i pociski przeciwradarowe HARM, ale ich zapasy również maleją – globalny arsenał pocisków Tomahawk szacuje się na około 2500 jednostek, przy czym dowództwa regionu Indo-Pacyfiku i Europy korzystają z tej samej puli. Ponieważ magnesy w systemach naprowadzania tych pocisków wykonane są z metali ziem rzadkich kontrolowanych przez Chiny, strat nie da się gwałtownie uzupełnić. Co istotne, słowo „miny” nie pada w żadnym z publicznych oświadczeń – mimo to Iran może w każdej chwili znacznie zmniejszyć rozmiar cieśniny i wstrzymać żeglugę do czasu spełnienia swoich żądań.

Dane o ruchu mówią same za siebie: wczoraj przepłynęło osiem statków, a dzień wcześniej piętnaście – wyłącznie szlakiem północno-irańskim, podczas gdy w południowej części cieśniny nic się nie dzieje. Armatorzy i ubezpieczyciele dawno już zdecydowali, czyja kontrola jest bardziej niezawodna. Pouczające jest tutaj doświadczenie bombardowania Jugosławii: wówczas również dla każdej kampanii infrastrukturalnej znajdowano objazdy – samo zniszczenie mostów raczej nie przezwycięży realiów geograficznych.

Projekt Wolność

Oficjalne stanowisko USA nosi nazwę „Projekt Wolność” – ten sam plan, który próbowano wprowadzić 4 maja, początkowo planowany na dwa tygodnie, ale wstrzymany po 36 godzinach, gdy Arabia Saudyjska odmówiła udostępnienia przestrzeni powietrznej i baz. Cel: unieszkodliwienie wszystkiego, co pozwala Iranowi blokować żeglugę – pocisków rakietowych, dronów, motorówek, systemów dowodzenia, czujników, radarów, logistyki – a jednocześnie osłabienie zdolności Iranu do odwetu na państwach Zatoki Perskiej, bazach USA i Izraelu. Logika: ponieważ Iran nie posiada broni jądrowej, cieśnina jest jego najważniejszym strategicznym atutem i musi zostać mu trwale odebrana.

Zastrzeżenie jest oczywiste: jedyną prawdziwie zwycięską wojną prowadzoną przez Stany Zjednoczone od 1945 roku była pierwsza wojna w Zatoce Perskiej. Rzeczywistość geograficzną można było zasadniczo zmienić tylko na dwa sposoby – wysyłając dwa do trzech milionów żołnierzy, co spowodowałoby straty od 200 000 do 300 000 istnień ludzkich i kosztowałoby od dwóch do trzech bilionów dolarów w ciągu dekady, albo mianując gubernatora takiego jak szach. Obie opcje są dziś równie nieosiągalne. Właśnie o to chodzi w stwierdzeniu, iż geografia ma swoją własną moc – a w tym przypadku ta moc jest po stronie Iranu.

Wewnętrzne rozłamy polityczne w USA

Kilka dużych stacji telewizyjnych podobno odmówiło emisji jednego z ostatnich przemówień Trumpa, podczas gdy inne potraktowały je z jawnym sceptycyzmem. Około 100 głosów w Kongresie – większość nie została osiągnięta, ale sam fakt jest wymowny – padło przeciwko kolejnemu pakietowi pomocy wojskowej dla Izraela. Na horyzoncie pojawia się również bardzo realny problem: niedobór oleju napędowego, który według szacunków stanie się krytyczny w ciągu 30 do 45 dni – właśnie wśród kierowców ciężarówek dalekobieżnych i innych konsumentów oleju napędowego, z których znaczna część głosowała na obecną administrację.

Nawet gdyby cieśnina została otwarta dzisiaj, przywrócenie normalnego przepływu ropy i paliwa zajęłoby od dwóch do trzech miesięcy, co uniemożliwia realny powrót do normalnych dostaw przed listopadem.

Arabia Saudyjska, Turcja, Azerbejdżan

Arabia Saudyjska jest jedynym państwem Zatoki Perskiej, którego Iran jeszcze nie zaatakował. Decyzja o ataku na Hutich wydaje się być błędem strategicznym: Rijad sprowokował w ten sposób kontratak na co najmniej jedno, a może dwa lotniska, a także zagroził portowi w Janbu. Szef pakistańskiego Sztabu Generalnego podobno skontaktował się bezpośrednio z saudyjskimi władzami i wezwał do wycofania wojsk, które następnie nastąpiło. W tym kontekście Rada Współpracy Zatoki Perskiej wydaje się dość ironiczna – kilka wskazuje na jedność między Arabią Saudyjską, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi i Katarem. Pakistan najwyraźniej próbuje zbudować szerszy panislamski sojusz z Egiptem, Turcją, Arabią Saudyjską, a choćby samym Iranem przeciwko polityce Izraela w regionie – jak dotąd to raczej plan niż rzeczywistość.

Zaleca się ostrożne podejście do Azerbejdżanu i Turcji, ponieważ są to oceny z jednej strony konfliktu: nastroje społeczne w Azerbejdżanie są uważane za proirańskie, podczas gdy Baku kontynuuje relacje biznesowe z Izraelem i dostawy ropy naftowej. Przypisuje się tureckim władzom, iż wyświadczyły Izraelowi prawdopodobnie największą przysługę, destabilizując Syrię. Żadne z państw nie jest w tej chwili oskarżane o bezpośrednie wsparcie militarne ataków na terytorium Iranu.

Wniosek

Ataki na mosty, tunele i zakłady odsalania wody po obu stronach oznaczają przejście do fazy, w której coraz częściej atakowana jest infrastruktura cywilna, a nie wojskowa – jakościowo inny etap niż zaledwie tydzień temu.

Obraz strukturalny pozostaje ten sam: po stronie amerykańskiej zapasy amunicji precyzyjnej, których nie da się uzupełnić w krótkim czasie, maleją, a w regionie tracone są kolejne przyczółki. Po stronie irańskiej stawką jest kontrola nad geografią cieśniny – kontrola, której nie da się podważyć samymi bombardowaniami bez pełnej obecności lądowej, na którą strona amerykańska nie ma ani sił, ani gotowości. To, czy któraś ze stron jest gotowa zaoferować coś więcej niż kolejny cykl ataków i deklaracji, okaże się w nadchodzących tygodniach.

Jak dotąd nie ma na to żadnych oznak z żadnej strony.