– Po rozszerzeniu NATO dokonała się wewnątrz tej struktury rewolucja.
Dzisiaj Europa Środkowa jest istotną częścią Sojuszu, jednym z kluczowych obszarów obecności NATO nie tylko w Europie, ale i na świecie. Jest jednym z kluczowych partnerów do rozmowy o konkretnych projektach i przedsięwzięciach, które trzeba realizować, aby zwiększyć bezpieczeństwo całej Europy – mówi agencji Newseria Zygmunt Berdychowski, przewodniczący Rady Programowej Forum Ekonomicznego w Karpaczu.
Tegoroczne Forum organizowane pod hasłem „Architektura nowego porządku – stabilność w czasach zmian”
– Wschodnia flanka stała się jednym z kluczowych obszarów NATO. Europa Środkowo-Wschodnia może wykorzystać swoje rosnące znaczenie także do przyciągania nowych inwestycji. Poza stabilnością i bezpieczeństwem potrzebne są do tego także m.in. tania energia, nowoczesna infrastruktura i wykwalifikowani pracownicy – dodaje Zygmunt Berdychowski. O roli regionu w nowym układzie geopolitycznym i gospodarczym będą rozmawiać uczestnicy tegorocznego forum, organizowanego pod hasłem „Architektura nowego porządku – stabilność w czasach zmian”.
Jak podaje NATO, w ciągu ostatniej dekady Sojusz znacząco wzmocnił odstraszanie i obronę na wschodniej flance – od Oceanu Arktycznego po Morze Czarne. Wysunięte Siły Lądowe NATO obejmują w tej chwili dziewięć wielonarodowych grup bojowych rozmieszczonych w Bułgarii, Estonii, Finlandii, na Węgrzech, Łotwie, Litwie, w Polsce, Rumunii i Słowacji. Sojusz wskazuje również, iż opracował najbardziej kompleksowe plany obronne od zakończenia zimnej wojny.
Europa Środkowa i Wschodnia po zakończeniu wojny w Ukrainie będzie odgrywała w NATO kluczową rolę
We wrześniu 2025 r. NATO uruchomiło Eastern Sentry – wielodomenową operację wzmacniającą ochronę całej wschodniej flanki. Od stycznia 2025 r. na Morzu Bałtyckim prowadzona jest również misja Baltic Sentry, której celem jest zwiększenie ochrony krytycznej infrastruktury podmorskiej.
– Niezależnie od tego, czy ta przyszłość będzie bardziej, czy mniej optymistyczna, i o jakich scenariuszach będziemy rozmawiać, nie ulega wątpliwości, iż Europa Środkowa i Wschodnia po zakończeniu wojny w Ukrainie będzie odgrywała w NATO kluczową rolę. Z dwóch powodów: pierwszy to sąsiedztwo z Rosją, drugi to zapewnienie tej części Europy bezpieczeństwa i poczucia stabilizacji, pewności, iż nie wydarzy się nic nadzwyczajnego i iż kraje Europy Środkowej i Ukraina ustabilizują wschodnią granicę NATO – mówi Zygmunt Berdychowski.
Ponadprzeciętne ceny energii i relatywnie wysokie obciążenia podatkowe energii elektrycznej utrudniają elektryfikację przemysłu
Poczucie stabilizacji w regionie jest istotne również z gospodarczego punktu widzenia, ale zdaniem eksperta na jego atrakcyjność inwestycyjną będzie wpływać szereg innych czynników. – Kapitał inwestycyjny będzie napływał do Europy Środkowej, w tym do Polski, tylko wtedy, kiedy będzie miał korzystne warunki, czyli kiedy po pierwsze będzie mniej różnego rodzaju ograniczeń i regulacji. Po drugie, kiedy infrastrukturalnie będziemy bardzo atrakcyjną lokalizacją, czyli na przykład będzie tania energia i dostęp do wody, bo gdy rozmawiamy o nowych inwestycjach, najczęściej mamy na myśli inwestycje w AI – podkreśla Zygmunt Berdychowski.
Komisja Europejska w raporcie krajowym z czerwca 2026 r. wskazała, iż hurtowe ceny energii elektrycznej w Polsce w ubiegłym roku wynosiły średnio 105 euro/MWh i były dziewiątymi najwyższymi w UE, wobec średniej unijnej na poziomie 85 euro/MWh. Komisja zwraca uwagę, iż ponadprzeciętne ceny energii i relatywnie wysokie obciążenia podatkowe energii elektrycznej utrudniają elektryfikację przemysłu. W I połowie 2025 r. duże przedsiębiorstwa płaciły za energię elektryczną 3,1 razy więcej niż za gaz.
Rozwój AI i usług chmurowych sprawia, iż centra danych są jedną z najszybciej rosnących grup odbiorców energii elektrycznej
Znaczenie dostępu do energii będzie rosło wraz z rozwojem inwestycji związanych ze sztuczną inteligencją. Polskie Sieci Elektroenergetyczne wskazują, iż rozwój AI i usług chmurowych sprawia, iż centra danych są jedną z najszybciej rosnących grup odbiorców energii elektrycznej. W planie rozwoju sieci na lata 2027–2036 PSE przy wyznaczaniu potencjalnych lokalizacji nowych centrów danych uwzględniają m.in. dostęp do odpowiedniej infrastruktury energetycznej i telekomunikacyjnej oraz wykwalifikowanej kadry.
– Dla inwestycji równie ważne są pozostałe elementy: wysoko wykwalifikowana kadra inżynierska, dobrze funkcjonujący model opieki zdrowotnej i pracownicy przygotowani do tego, żeby w tych potencjalnych inwestycjach mogli funkcjonować. Musi być nowoczesna infrastruktura, czyli drogi, koleje, szybkość przemieszczania się, i oczywiście stabilizacja warunków formalnych funkcjonowania inwestycji w przyszłości. Prawo nie może się zmieniać zbyt często i nie może istotnie zmieniać warunków prowadzenia działalności – wymienia Berdychowski.
