Zarzecze pod wodą, pamięć ponad czasem. Historia wraca na kartach drugiego tomu monografii Wojciecha Kiełkowskiego

15 marca o godz. 15.00 w Gminnym Ośrodku Kultury w Chybiu odbędzie się uroczysta promocja drugiego tomu monografii Wojciecha Kiełkowskiego pt. „Zarzecze w latach 1945–2025”.

To książka wyjątkowa – przejmujące świadectwo losów wsi, której rytm życia został dramatycznie przerwany przez jedno z najważniejszych wydarzeń w jej dziejach: budowę Zbiornika Goczałkowickiego. Publikacja nie jest jedynie zapisem faktów ani chłodną kroniką wydarzeń. To wielowymiarowa opowieść o świecie utraconym – o domach, które zniknęły z krajobrazu, o rodzinach zmuszonych do opuszczenia ojcowizny oraz o pamięci, która okazała się silniejsza niż woda i czas.

Autor, opierając się na wieloletnich badaniach archiwalnych, relacjach świadków, a także na niepublikowanych dotąd materiałach, przywraca głos tym, których historia niemal zagłuszyła. Na kartach książki czytelnik odnajdzie poruszającą panoramę osiemdziesięciu lat dziejów – od trudnych powojennych początków, przez złożone realia Polski Ludowej i dramat wysiedleń, aż po współczesność. W centrum tej narracji pozostaje człowiek: jego codzienność, nadzieje, dramaty i ciche zwycięstwa.

Celem opracowania jest nie tylko rekonstrukcja wydarzeń, ale także ukazanie ich ludzkiego wymiaru – losów rodzin, znikających domów, przenoszonych cmentarzy oraz przeobrażającego się krajobrazu, który wraz z powstaniem zbiornika przybrał nową formę. To historia miejsca, które – choć w dużej mierze zniknęło z mapy – trwale pozostało w pamięci mieszkańców i ich potomków.

Publikacja powstała w oparciu o obszerną i niezwykle różnorodną bazę źródłową, obejmującą przede wszystkim dokumenty archiwalne oraz materiały dotąd nieznane i wcześniej niepublikowane. W opracowaniu wykorzystano zasoby m.in. Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Bielsku-Białej i Cieszynie, Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Archiwum Narodowego w Krakowie oraz Archiwum Archidiecezjalnego w Katowicach.

Cennym uzupełnieniem bazy źródłowej stała się prasa, literatura oraz relacje mieszkańców – nierzadko niezwykle poruszające, zwłaszcza te dotyczące likwidacji wioski oraz burzenia domostw, kościoła, kaplicy i szkół.

Na kartach książki – zgodnie z warsztatem historycznym – przedstawiono dzieje polityczne, społeczne, kulturalne, religijne, oświatowe i gospodarcze, ze szczególnym uwzględnieniem codzienności mieszkańców: ich pracy, trosk i rytmu życia. Historia Zarzecza została ukazana na tle dziejów Śląska Cieszyńskiego, dzięki czemu lokalne losy zyskały szerszy, regionalny kontekst.

Na szczególną uwagę zasługuje pierwszy w historii opublikowany wykaz mieszkańców wysiedlonych z rodzinnej wioski – przywracający pamięć o tych, których domy i codzienność zostały bezpowrotnie utracone.

Opracowanie ma charakter popularnonaukowy; zawiera liczne tabele, rozbudowany aparat naukowy, bibliografię oraz podsumowania w języku angielskim i niemieckim. Książka ukazała się w twardej oprawie i została wzbogacona fotografiami w dużej mierze nieznanymi lokalnej społeczności.

Spotkanie promocyjne 15 marca będzie nie tylko prezentacją książki, ale przede wszystkim żywą opowieścią o dawnym Zarzeczu, jego mieszkańcach i śladach, które po sobie pozostawili. Zostaną zaprezentowane unikatowe materiały archiwalne, a uczestnicy będą mieli możliwość rozmowy, zadawania pytań oraz wymiany refleksji.

Szczegóły na stronach internetowych:

Wydawnictwo Destiny
www.wojciechkielkowski.com.pl