Zmarł sędzia Andrzej Jankowski

emkielce.pl 2 godzin temu

Nie żyje sędzia Andrzej Jankowski, żołnierz Armii Krajowej. W swojej zawodowej karierze, przez kilkadziesiąt lat zajmował się ściganiem niemieckich zbrodniarzy wojennych oraz sprawców zbrodni przeciwko ludzkości. Miał 98 lat. Dzięki pracy sędziego zarzuty usłyszał m.in "Kat Łysogór" Albert Schuster.

Andrzej Jankowski od 1967 roku był dyrektorem Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich. Ponadto zajmował się przywracaniem pamięci o żołnierzach AK oraz o miejscach i wydarzeniach z okresu okupacji. W lipcu 2024 roku został odznaczony przez Instytut Pamięci Narodowej medalem Reipublicae Memoriae Meritum.

Pogrzeb sędziego Andrzeja Jankowskiego odbędzie się 20 lutego w Warszawie.

Andrzej Jankowski urodził się 30 października 1927 r. w Hrubieszowie. Po wybuchu II wojny światowej jego rodzina przeniosła się na Kielecczyznę. W czasie okupacji niemieckiej ukończył gimnazjum na tajnych kompletach, a po wojnie studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1967 r., jako sędzia, został oddelegowany do Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Kielcach na stanowisko jej kierownika. Prowadził najtrudniejsze śledztwa dotyczące zbrodni popełnionych na mieszkańcach Kielecczyzny przez funkcjonariuszy różnych formacji niemieckich.

Dobrym przykładem jego osobistego zaangażowania w pociągnięcie do odpowiedzialności niemieckich zbrodniarzy wojennych było postępowanie w sprawie zbrodni popełnionych przez funkcjonariuszy 62. zmotoryzowanego plutonu żandarmerii. Wiosną i latem 1943 r. w rejonie Łysogór zamordowali oni ponad 400 mieszkańców z około 30 miejscowości.

Zespołowi kierowanemu przez sędziego Jankowskiego udało się zgromadzić materiał dowodowy, a następnie przedstawić zarzuty Albertowi Schusterowi. W 1973 r. niemiecki zbrodniarz został skazany na karę śmierci przez sąd w Karl-Marx-Stadt (obecnie Chemnitz).

Sędzia Andrzej Jankowski prowadził także śledztwo w sprawie pacyfikacji Michniowa z lipca 1943 roku.

Od 1984 roku do przejścia na emeryturę w 1997 r. sędzia Andrzej Jankowski pełnił funkcję dyrektora Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Kielcach. Osobiście przesłuchał setki świadków niemieckich zbrodni, także w miejscach wydarzeń historycznych. Prowadził rozległe badania terenowe wśród mieszkańców wsi regionu kieleckiego. Uczestniczył również w procesach zbrodniarzy niemieckich organizowanych w NRD i RFN.

Do 15 marca 2006 r., jako sędzia w stanie spoczynku, Andrzej Jankowski był kierownikiem Delegatury IPN w Kielcach.

Jego działalność śledcza znalazła również inne pole realizacji. Na podstawie materiałów zgromadzonych w toku prowadzonych śledztw napisał kilkanaście artykułów naukowych poświęconych martyrologii wsi kieleckiej w czasie II wojny światowej.

W 2011 r., wraz z dr. Tomaszem Domańskim z kieleckiej delegatury IPN, opublikował pierwszą w regionie monografię ukazującą skalę zbrodni niemieckich popełnionych na mieszkańcach kieleckiej wsi.

Andrzej Jankowski pracę zawodową łączył z zamiłowaniem do turystyki. Był prezesem Koła Świętokrzyskich Przewodników oraz wychowawcą wielu pokoleń przewodników. Jako sędzia, a wcześniej żołnierz Armii Krajowej (porucznik) i członek Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, aktywnie włączał się w organizację uroczystości patriotycznych. Był orędownikiem idei utworzenia Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie oraz Muzeum Więzienia Kieleckiego. Był również członkiem Kieleckiego Towarzystwa Naukowego.

Źródło biogramu IPN.