Rusland heeft in vier jaar oorlog in Oekraïne al 1,2 miljoen slachtoffers geleden, waarvan 325.000 soldaten zijn gedood. De rest is zwaargewond of vermist. Toch vechten Russen door, zonder massale opstanden tegen het conflict. Vier factoren verklaren deze volharding: propaganda, historische verhalen, financiële prikkels en psychologische mechanismen.
De cijfers zijn verwoestend. In tien jaar oorlog in Afghanistan verloor de Sovjet-Unie 15.000 levens. Nu, na vier jaar in Oekraïne, ligt het dodental meer dan twintig keer hoger. Het Amerikaanse denktank CSIS voorspelt dat het totale aantal slachtoffers aan beide kanten tegen volgend voorjaar de twee miljoen zal bereiken.
Vier redenen voor doorgaan
De eerste factor is propaganda. Het Kremlin beheerst al 26 jaar de staatsmedia en noemt de invasie een "speciale militaire operatie" tegen het Westen. Volgens het officiële verhaal begon de NAVO de oorlog, en zijn Oekraïners "huurlingen". Onafhankelijke media zoals Dozjd, Medoeza en het Russische onderdeel van de BBC zijn het land uitgezet. Hun sites zijn geblokkeerd. Financiële steun aan deze media kan tot straf leiden.
De tweede factor is de instrumentalisering van geschiedenis. Poetin koppelt de huidige oorlog aan de Grote Patriottische Oorlog tegen Hitler-Duitsland, een heilig conflict voor Russen waarin de Sovjet-Unie zo'n 27 miljoen mensen verloor. Hij portretteert Oekraïners en hun westerse bondgenoten als "nazi's". Een Amerikaanse journalist stelde: «Poetin probeert de Russen in het verleden te verbinden, omdat hij dat in het heden en de toekomst niet kan.» De ironie: zeven miljoen Oekraïners vochten in het Rode Leger tegen de nazi's.
De derde factor is financieel. Maandelijks vallen er 30.000 Russische militaire slachtoffers, dood of gewond. Toch melden mannen zich aan voor het front. Onderzoekssite Vjorstka ontdekte dat de belangrijkste reden geld is. Soldaten verdienen tot vijf keer het gemiddelde maandsalaris in Rusland. Daarnaast krijgen ze belastingvoordelen en kwijtschelding van leningen.
De vierde factor is psychologisch. Demonstreren tegen de invasie is in Rusland gevaarlijk, verboden en kan leiden tot boetes of gevangenisstraf. De meeste Russen hebben zich teruggetrokken in hun privéleven. Ze geloven dat ze het einde van de oorlog niet kunnen beïnvloeden. Velen rechtvaardigen het conflict om niet aan de "verkeerde kant van de geschiedenis" te staan, zeker als ze familieleden hebben verloren. De Russische oppositiepoliticus Maksim Katz gaf afgelopen herfst een verklaring: «Het is als met een ongeluk. Hoe meer omstanders, hoe minder snel mensen geneigd zijn hulp te verlenen. Iedereen kijkt naar elkaar en denkt: hij of zij doet het wel. Met als gevolg dat er niks gebeurt.»
Miljoenen Russen die alleen staatsmedia volgen, geloven het officiële verhaal. De combinatie van propagandacontrole, historische mythes, financiële verlokking en psychologische verlamming houdt de oorlogsmachine draaiende.
Let op: Dit artikel is gemaakt met Kunstmatige Intelligentie (AI).
