24 lutego mijają 4 lata od rozpoczęcia rosyjskiej inwazji na Ukrainę – wydarzenia, które wstrząsnęło nie tylko geopolityką, ale także fundamentami polskiego rynku pracy i relacji społecznych.
Skala migracji, zmieniająca się dostępność pracowników z Ukrainy oraz ewolucja postaw Polaków i Ukraińców tworzą dziś nową rzeczywistość gospodarczą. Dane pokazują wyraźne trendy: stabilizację liczby uchodźców, rosnącą systemowość regulacji oraz postępujące ochłodzenie nastrojów społecznych. Eksperci firmy HR Personnel Service (PS) podsumowują 4 lata wojny, analizując najważniejsze wskaźniki dotyczące obecności Ukraińców w Polsce, sytuacji na rynku pracy oraz relacji między narodami.
Najważniejsze statystyki podsumowujące cztery lata po wybuchu wojny w Ukrainie eksperci PS podzielili na dwa najważniejsze rozdziały, czyli Ukraińcy w Polsce oraz relacje między narodami.
Ukraińcy w Polsce
1,58 mln obywateli Ukrainy przebywa w tej chwili w Polsce – wynika z danych Urzędu ds. Cudzoziemców. Większość korzysta z ochrony czasowej, co potwierdza nadanie numeru PESEL na podstawie ustawy z 12 marca 2022 r. W tym trybie zarejestrowano 992 tys. osób. Dodatkowo 479 tys. posiada zezwolenia na pobyt czasowy, a ok. 100 tys. pobyt stały lub status rezydenta długoterminowego UE.
– Specustawa z 2022 r. była szybkim i skutecznym narzędziem kryzysowym, bo umożliwiła legalizację pobytu oraz dostęp do pracy, edukacji i ochrony zdrowia dla uchodzćów. Podpisany przez prezydenta projekt ustawy Rady Ministrów częściowo wygasza te rozwiązania, co stanowi naturalne przejście z trybu nadzwyczajnego do systemowego oraz ujednolicenie zasad zgodnie z dyrektywami UE, zwiększając przewidywalność całego systemu. Wyzwaniem pozostaje obowiązek potwierdzenia tożsamości ważnym dokumentem podróży do 31 sierpnia 2026 r. przez osoby, które uzyskały PESEL UKR na podstawie oświadczenia – brak weryfikacji będzie oznaczał unieważnienie statusu UKR i utratę ochrony czasowej – mówi Krzysztof Inglot, prezes Polskiego Stowarzyszenia Outsourcingu, ekspert rynku pracy, założyciel PS.
28% przedsiębiorców zatrudnia obywateli Ukrainy
40% Ukraińców planuje zostać w Polsce na stałe – wynika z raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Jednocześnie 14% osób przebywających w tej chwili w Ukrainie deklaruje gotowość do stałej relokacji do Polski – pokazuje „Barometr Polskiego Rynku Pracy” Personnel Service. Z perspektywy rynku pracy 28% przedsiębiorców zatrudnia obywateli Ukrainy – również według „Barometru Polskiego Rynku Pracy”. Najczęściej są to duże firmy, z których 46% ma w swoich zespołach pracowników z Ukrainy. Wśród średnich przedsiębiorstw odsetek ten wynosi 32%, a w małych 6%.
Relacje między narodami pod presją
64% Ukraińców deklaruje pozytywne lub bardzo pozytywne opinie o Polsce i Polakach. To wciąż wyraźna większość, choć oznacza spadek o 6 pkt proc. względem poprzedniej edycji badania – wynika z „Barometru Polskiego Rynku Pracy” PS. Widać wyraźne różnice w podziale na płeć: pozytywne nastawienie częściej deklarują kobiety (69%) niż mężczyźni (56%).
Jednocześnie 24% Polaków – o 6 pkt proc. więcej rok do roku – deklaruje pogorszenie swojego stosunku do Ukraińców. Dane pokazują więc utrzymujący się trend osłabienia sentymentu, co ma również przełożenie na postrzeganie pracowników z Ukrainy na rynku pracy. 73% Polaków nie obawia się, iż Ukraińcy odbiorą im zatrudnienie. Więcej wątpliwości dotyczy wpływu migracji na dynamikę wynagrodzeń – 41% badanych uważa, iż może ona spowalniać wzrost płac, podczas gdy 32% nie dostrzega takiego efektu.
Ukraińcy wypełnili istotne luki kadrowe, ustabilizowali wiele sektorów i w naturalny sposób stali się częścią rynku pracy
– Cztery lata po wybuchu wojny widać wyraźnie, iż obecność uchodźców w Polsce przeszła z fazy kryzysowej do strukturalnej. Dziś to nie jest już wyłącznie temat humanitarny, ale element długofalowej układanki demograficznej i gospodarczej. Ukraińcy wypełnili istotne luki kadrowe, ustabilizowali wiele sektorów i w naturalny sposób stali się częścią rynku pracy. Jednocześnie obserwujemy zmianę nastrojów społecznych oraz większą presję regulacyjną, co oznacza, iż wchodzimy w etap zarządzania migracją, a nie reagowania na kryzys. najważniejsze będzie utrzymanie równowagi między potrzebami gospodarki, a bezpieczeństwem systemu, zwłaszcza, iż spadek dostępności mężczyzn z Ukrainy, powoduje, iż do naszego kraju przyjeżdżają obywatele innych państw – uważa Krzysztof Inglot.
