Ministerstwo Edukacji zbiera do końca lutego opinie nauczycieli i uczniów w specjalnej ankiecie dotyczącej projektu nowelizacji ustaw oświatowych. Projekt przewiduje przyznanie uczniom ustawowego prawa do kształtowania własnego wyglądu i stroju, pod warunkiem iż będą zgodne z ogólnie przyjętymi normami społecznymi. Inicjatywa ma rozwiązać wieloletnie konflikty w szkołach, które dotąd same – często arbitralnie – regulowały kwestie wyglądu uczniów.
Według projektu uczniowie zyskają prawo do kształtowania własnego stroju i wyglądu, w tym biżuterii, koloru włosów i makijażu. Jednocześnie ustawa jasno określa wyjątki: strój nie może zagrażać bezpieczeństwu, nawoływać do nienawiści, dyskryminować ani łamać prawa.
Dlaczego "ogólnie przyjęte normy społeczne"
Kacper Lawera, dyrektor Departamentu Komunikacji w Ministerstwie Edukacji Narodowej i przewodniczący zespołu ds. praw i obowiązków ucznia, wyjaśnił w rozmowie z PAP wybór tej formuły. «Wiele organizacji, stowarzyszeń i fundacji związanych z tym tematem proponowało, by to określenie zastąpić zwrotem "nieobyczajny strój", ale uznaliśmy, iż ogranicza się ono tylko do ubioru, który klasyfikujemy w ten sposób. A szkoła ma prawo określić, jak uczniowie mają być ubrani podczas uroczystości» – powiedział PAP.
Ministerstwo uznało, iż pojęcie ogólnych norm społecznych jest szersze i funkcjonuje już w innych polskich aktach prawnych. «Ogólnie przyjętą normą społeczną jest to, iż ludzie mogą kształtować swój wygląd farbując włosy czy malując paznokcie i nikogo to nie szokuje. Na podstawie tej ustawy i w ocenie MEN, nie będzie więc możliwe np. karne wysłanie np. licealisty do łazienki, żeby zmył makijaż, bo od pewnego wieku makijaż jest społecznie akceptowalny i to jest autonomia ucznia, ale i wolność wychowywania go przez jego rodzica» – dodał Lawera.
Problem z dotychczasowymi regulaminami
Do tej pory szkoły tworzyły własne regulaminy dotyczące wyglądu uczniów, co prowadziło do konfliktów. «Takie zasady są bardzo uznaniowe, a w opinii wielu prawników - bezprawne, ponieważ kształtowanie stroju i wyglądu często jest obwarowane wolnością osobistą, a w tym wypadku także wolnością władzy rodzicielskiej w zakresie kształtowania postaw u dziecka» – wyjaśnił przedstawiciel ministerstwa.
Lawera podkreślił, iż kuratory oświaty miały bardzo trudne zadanie przy rozpatrywaniu skarg, ponieważ ministerstwo wcześniej nie wypowiadało się w tym temacie. «Do tej pory ministerstwo się w tym temacie nie wypowiadało. Z powodu braku przepisów, kuratoria miały więc bardzo trudne zadanie, gdy wpływały do nich skargi. Szkoły ex nihilo (z niczego - PAP) tworzyły regulaminy i prawa, co było kontestowane przez prawników i wielu rodziców oraz uczniów» – stwierdził.
Wyjątki i szczególne sytuacje
Ministerstwo podkreśla, iż szkoła jako instytucja wychowawcza może wymagać odpowiedniego stroju w określonych sytuacjach. «Ministerstwo stoi na stanowisku, i tak też postulowała duża część nauczycieli, iż szkoła jest miejscem, które wychowuje i kształtuje postawy. Są więc sytuacje, w których powinna wymagać odpowiedniego stroju - na przykład podczas uroczystości albo reprezentowania szkoły poza jej murami» – wyjaśnił Lawera.
Wymagania dotyczące bezpieczeństwa pozostają w mocy. «To np. słynna już kwestia stroju na zajęciach wychowania fizycznego, ale i w laboratoriach» – wskazał. «Musi istnieć regulamin pracowni chemii czy fizyki, w którym można wskazać, iż strój musi spełniać określone wymagania - nie ingerując w niego nadmiernie» – dodał.
Na pytanie o konkretne katalogi dozwolonych strojów Lawera odpowiedział: «Ta kwestia jest chyba najtrudniejsza - ustawa nie może wymieniać szczegółowo katalogu strojów czy wyglądu, ponieważ każdy człowiek kształtuje go w indywidualny sposób, więc tych przypadków byłaby nieskończona liczba».
Projekt przewiduje mechanizmy rozwiązywania sporów poprzez planowanych szkolnych rzeczników i wojewódzkich rzeczników przy kuratoriach oświaty. Jak dotąd wpłynęło ponad 700 opinii dotyczących aspektu bezpieczeństwa stroju.
Uwaga: Ten artykuł został stworzony przy użyciu Sztucznej Inteligencji (AI).
