Punktem wyjścia do przygotowania opery stał się starożytny traktat „Sztuka wojny” autorstwa chińskiego stratega Sun Zi. Twórcy nie potraktowali go jednak jako zbioru zasad prowadzenia działań militarnych. Zainteresowały ich przede wszystkim zawarte w nim rozważania o unikaniu konfliktów, podejmowaniu decyzji i osiąganiu celów bez konieczności użycia przemocy.
Te idee zestawiono ze współczesnymi doświadczeniami młodego pokolenia, dorastającego w rzeczywistości naznaczonej pandemią, wojną w Ukrainie, nieustannym napływem informacji i dezinformacją.
Praca nad spektaklem rozpoczęła się również poza teatralną sceną. Zespół Fundacji Jazdaa Polska! wyjechał do Kijowa, gdzie spotykał się z młodzieżą i weteranami wojennymi. Rozmowy, warsztaty oraz noce spędzone w schronach pozwoliły artystom skonfrontować własne wyobrażenia z codziennością osób żyjących w kraju objętym wojną.
Zebrane podczas wyjazdu nagrania, świadectwa i dzienniki stały się częścią muzycznej oraz wizualnej konstrukcji przedstawienia.
Jednym z założeń projektu było oddanie głosu młodym ludziom, którzy zwykle pozostają odbiorcami gotowych dzieł, a nie uczestnikami procesu ich tworzenia.
Reżyser i choreograf Tobiasz Sebastian Berg zaprosił do współpracy młodzież z Poznania oraz jej rówieśników z Ukrainy i Białorusi. Rozmowy nie ograniczały się do wojny i pokoju. Twórcy pytali również, dlaczego młodzi ludzie nie chodzą do opery, czego oczekują od teatru i jakie formy artystycznego przekazu byłyby dla nich interesujące.
Odpowiedzi wpłynęły na sposób przygotowania spektaklu.
Zamiast tradycyjnej, sztywnej formy operowej zaplanowano przedstawienie łączące muzykę, ruch, słowo i materiały dokumentalne. Ważnym elementem scenografii Basi Bińkowskiej będzie monumentalna konstrukcja przypominająca namiot i schron.
Szczególnie interesującym rezultatem rozmów z młodzieżą okazała się odpowiedź na pytanie o to, jaką płeć ma wojna.
Uczestnicy projektu uznali, iż można przedstawić ją jako kobietę – uwodzicielską, przyciągającą uwagę i fascynującą, choć jednocześnie niosącą zagrożenie. Ta nieoczywista interpretacja wpłynęła na sposób skonstruowania postaci, kostiumy zaprojektowane przez Edytę Jermacz oraz libretto przygotowane przez Beniamina M. Bukowskiego.
Tekst opery powstał między innymi na podstawie autorskich dzienników tworzonych przez młodych uczestników przedsięwzięcia.
Muzykę do „Sztuki wojny / Art of War” skomponował Maciej Henel-Celis, a kierownictwo muzyczne objął Karol Knapiński. Za dramaturgię odpowiadają Victoria Stevens i Evangelos Kosmidis, który zajmuje się również kontekstem ukraińskim.
W przedstawieniu wystąpią Joanna Freszel i Barbara Gutaj-Monowid w rolach kuratorek, Łukasz Klimczak i Tomasz Mazur jako artyści oraz Małgorzata Frąckowiak i Wiesława Urbaniak jako matki.
Na scenie pojawią się również Dziecięcy Chór Operowy oraz Orkiestra Teatru Wielkiego w Poznaniu.
Opera jest jednak tylko częścią większego przedsięwzięcia, realizowanego we współpracy z Fundacją Jazdaa Polska!.
Projekt obejmuje także Akademię Dialogu i Dyplomacji Młodzieżowej, podczas której uczestnicy rozwijają umiejętności mediacji, krytycznego myślenia i rozpoznawania dezinformacji. Przygotowywany jest również podcast „Głos Młodych” oraz dokument „Przesłanie Młodych na rzecz Pokoju”, zawierający rekomendacje kierowane do osób podejmujących decyzje publiczne.
Istotnym elementem współpracy polsko-ukraińskiej jest udział Teatru w Mariupolu na uchodźstwie. Projektowi towarzyszy również wystawa dokumentująca doświadczenia wojenne.
Przedsięwzięcie otrzymało dofinansowanie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury. Patronat honorowy objęli minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski oraz minister Jan Grabiec, przewodniczący Komitetu do Spraw Pożytku Publicznego.
Premiera „Sztuki wojny / Art of War” odbędzie się w piątek, 20 listopada, o godzinie 19:00 w Sali Drabowicza Teatru Wielkiego w Poznaniu.
Kolejne przedstawienia zaplanowano na 21, 22, 24, 25, 26, 27 i 28 listopada. Większość odbędzie się o godzinie 11:00, natomiast 26 listopada przewidziano dodatkowy spektakl wieczorny o 19:00. O tej samej godzinie rozpocznie się ostatni pokaz, 28 listopada.
