Za nami II Konferencja Regionalistów „Wielka mała historia Krajny i Pałuk”. W wydarzeniu, które tym razem odbywało się na Krajnie, uczestniczyli regionaliści, naukowcy, pasjonaci lokalności i zainteresowani historią mieszkańcy. Organizatorami byli Dźwiękowe Archiwum Kcyni, inicjatywa Lubaszcz z historią oraz Powiat Nakielski. Wydarzenie wsparła także Gmina Kcynia.
Konferencję otworzyła Monika Lis z inicjatywy Lubaszcz z historią, która przedstawiła ideę główną, jaka przyświecała organizatorom: integracja środowiska regionalistów oraz promocja wiedzy na temat Krajny i Pałuk. Zwróciła uwagę, iż tegoroczna konferencja odbywa się na Krajnie, w Nakle nad Notecią – mieście od wieków istotnym dla historii regionu. Podkreśliła, iż znajdujemy się tuż przy Noteci, która stanowi granicę między tytułowymi dwoma regionami. Następnie poprosiła o zabranie głosu Wicestarostę Nakielskiego Michała Dubkowskiego. W swoim przemówieniu inauguracyjnym wicestarosta podkreślał wzajemne związki pomiędzy Krajną i Pałukami oraz bogatą historię obydwu regionów. Wyraził uznanie dla wszystkich regionalistów, którzy zgromadzili się w Nakle, by przedstawić historie swoich miejscowości, ważne postaci, opowiedzieć o zabytkach i podzielić się naukowymi ustaleniami.
W tym miejscu warto przypomnieć, iż Starosta Nakielski Krzysztof Błoński objął konferencję swoim patronatem, a Powiat Nakielski, obok Dźwiękowego Archiwum Kcyni i inicjatywy Lubaszcz z historią, dołączył do grona organizatorów, m.in. udostępniając piękny obiekt, jakim jest Przystań Powiat Nakielski. Patronat nad wydarzeniem sprawowało także Centrum Archiwistyki Społecznej.
W trakcie dwudniowych obrad wygłoszono 23 wystąpienia. 19 czerwca, w pierwszym dniu konferencji w 4 blokach prelekcji usłyszeliśmy m.in. o Krzysztofie Opalińskim i jego zasługach dla rozwoju Szubina (w referacie dr Kamili Czechowskiej), o tym, jaki wpływ na odkrycia ma przypadek i roztargnienie (wystąpienie Michała Poczobutta) czy o tym, jak wygląda wypełnianie białych plam w wiedzy na temat badań nad literaturą pałucką i czym objawia się regionalne wzmożenie obserwowane w ostatnich latach (referat prof. UAM dr hab. Małgorzaty Zduniak). Major rez. Jarosław Odrobiński opowiedział, jak Mrocza dba o pamięć o Żołnierzu Niezłomnym Wacławie Polewczyńskim ps. Połomski i przybliżył jego życiorys. Natomiast Maria Kuchta ze Skansenu w Osieku przedstawiła sylwetkę pochodzącego z Podhala, zapomnianego rzeźbiarza ludowego Jana Topora, który znalazł sposób, by dzięki środków artystycznego wyrazu oddać grozę obozu koncentracyjnego i cierpienie współwięźniów. Dr Romuald Rosiński w swoim wystąpieniu podsumował życie literackie Krajny do 2010 roku, a Katarzyna Józefowska z Muzeum w Złotowie przedstawiła różnorodne obiekty Muzeum Ziemi Złotowskiej, w których muzeum prowadzi swoją działalność. Kierownik Oddziału V Popularyzacji Zasobu Archiwalnego w Archiwum Państwowym w Bydgoszczy Krzysztof Klapka zaprezentował najcenniejsze zbiory dotyczące Krajny i Pałuk z zasobów AP. Archiwum Państwowe było partnerem II Konferencji Regionalistów, a wystawę prezentującą zbiory podziwiać można było w hollu Przystani Powiat Nakielski. Na ekranie zobaczyliśmy m.in. akt urodzenia Jana Czochralskiego czy dokument potwierdzający dotychczasowe przywileje Nakła, wydany przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.
Po przerwie miała miejsce jedyna w ramach tegorocznego programu prelekcja wygłoszona w duecie. Katarzyna Józefowska i Robert Kraszczuk opowiedzieli o przygotowywanej książce, prezentującej 45 izby regionalne na Ziemi Złotowskiej i okolicach. Przewodnik i dziennikarz Janusz Justyna przedstawił kościoły drewniane Ziemi Złotowskiej (których jest 14), wiele miejsca w swojej prezentacji poświęcając kościołowi w Sławianowie, zbudowanemu w 1806 r. Dr Jakub Linetty omówił najcenniejsze elementy dziedzictwa kulturowego Łekna i Tarnowa Pałuckiego, zwracając uwagę na niedostateczne jego zdaniem zabezpieczenie poszczególnych obiektów i problemy z ich zagospodarowaniem i udostępnianiem (dotyczy m.in. stanowiska archeologicznego Ł3). W ostatnim tego dnia bloku prelekcji usłyszeliśmy: Patryka Mroza z tematem Szubin jako uczestnik targów i wystaw w dwudziestoleciu międzywojennym, dr. Karola Kubickiego z prelekcją dotyczącą czasopisma „Zbieramy Plon”, którego zagubionych numerów autor wystąpienia wciąż poszukuje oraz Karola Dziamarę, który przybliżył nam dzieje miejscowości Wysoka do 1815 roku.
Miłym i relaksującym zakończeniem pierwszego dnia obrad był rejs statkiem „Jadwiga”, w czasie którego mogliśmy nie tylko podziwiać Nakło od strony rzeki, ale w pięknych okolicznościach przyrody poznawać się wzajemnie i dzielić doświadczeniami. Sobotni program był nieco krótszy. Tego dnia swoje prelekcje wygłosiło 8 gości. Drugi dzień konferencji rozpoczynał referat Jacka Jędrzejczaka, który skoncentrował się na przybliżeniu biografii i dokonań Wacława Popiela h. Sulima. Dr Henryk Duszyński-Karabasz przeanalizował wiersze Barbary Wilk, mieszkanki Wyrzyska, w których poetka podejmuje tematykę lokalną. Dr Aneta Falk przygotowała referat na temat Erazma Glicznera, przywódcy luteranów urodzonego w Żninie. Następnie usłyszeliśmy prelekcję dr Agnieszki Wysockiej, która, posiłkując się plakietkami wotywnymi wiszącymi w kcyńskim Sanktuarium, omówiła elementy stroju szlacheckiego. To niejedyny referat dotyczący Kcyni – kolejny wygłosił Bartosz Gołda, przedstawiając wyposażenie kościoła pw. WNMP w Kcyni. Przypadkowi powojennego budownictwa sakralnego, a konkretnie kościołowi p.w. św. Piotra i Pawła w Chomętowie poświęcił swoją prelekcję Przemysław Kowalski, przedstawiając temat Między obiektem sakralnym a zabytkiem. Dr Anna Nadolska z Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy opowiedziała o darach, jakie na rzecz nowotworzonego muzeum przekazali arystokraci: księżna Maria Ogińska i Mieczysław Chłapowski. Gumnowicom była poświęcona kolejna prelekcja, wygłoszona przez dr Katarzynę Grysińską-Jarmułę. Korelacjami pomiędzy międzywojennym dziennikarstwem a współczesnymi metodami stosowanymi przez portale internetowe zajęła się dr Monika Opioła-Cegiełka, prezentując przypadek „wampira z Dusseldorfu”, opisywany przez gazetę Pałuczanin oraz historię „nieboszczyka na urlopie”.
Podsumowując, konferencja spotkała się z bardzo dobrym odbiorem i spełniła swoje główne założenia. Wygłoszono więcej niż w ubiegłym roku prelekcji, a po każdej z nich uczestnicy żywo reagowali na przedstawiane treści, zadając pytania i komentując. Co cenne, pełen zapis konferencji został zarejestrowany i wciąż można odsłuchać referaty na kanale Youtube Dźwiękowego Archiwum Kcyni.
Do zobaczenia za rok! Organizatorzy dziękują wszystkich partnerom i uczestnikom wydarzenia.
Tekst: J. Makarewicz/Dźwiękowe Archiwum Kcyni
Fot. M. Stepka, M. Krzyżaniak/Starostwo Powiatowe w Nakle n. Notecią,
