Rzeszów usunie Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej. W budżecie zabezpieczono 100 tys. zł na demontaż

Zdjęcie: pomnik wdzięczności armii czerwonej rzeszów

Rzeszów. Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej

W budżecie miasta Rzeszowa zabezpieczono 100 tys. zł na rozpoczęcie procesu demontażu Pomnika Wdzięczności Armii Czerwonej, znajdującego się na Placu Ofiar Getta. Po usunięciu monumentu rzeźba z cokołu trafi do muzeum, natomiast elementy dekoracyjne zostaną wyeksponowane w formie lapidarium na cmentarzu wojskowym przy ul. Lwowskiej.

Demontaż pomnika w Rzeszowie. Decyzja zapadła lata temu

Uchwała o likwidacji pomnika została przyjęta przez Radę Miasta Rzeszowa już w 2018 roku w związku z obowiązującą ustawą dekomunizacyjną. Przez kolejne lata brakowało jednak środków finansowych na realizację tej decyzji. Dopiero teraz w miejskiej kasie znalazły się pieniądze, które mają uruchomić formalny proces demontażu.

Zabezpieczona kwota ma wystarczyć na rozbiórkę konstrukcji i jej wywiezienie. Miasto podkreśla, iż nie będzie to proste zadanie techniczne, a cała procedura – wraz z przygotowaniem dokumentacji i wyborem wyspecjalizowanej firmy – może potrwać kilka miesięcy.

Co stanie się z elementami pomnika Armii Czerwonej

Zgodnie z przyjętym scenariuszem, poszczególne części monumentu nie zostaną zniszczone. Rzeźba wieńcząca obelisk zostanie przekazana do jednego z muzeów gromadzących zabytki i pamiątki z okresu PRL. Z kolei dekoracyjne płyty i płaskorzeźby z dolnej części konstrukcji mają zostać przeniesione na cmentarz żołnierzy radzieckich przy ul. Lwowskiej, gdzie powstanie lapidarium.

Takie rozwiązanie ma zachować historyczny charakter obiektu, jednocześnie usuwając go z przestrzeni publicznej miasta.

Historia Pomnika Wdzięczności Armii Czerwonej w Rzeszowie

Pomnik został wzniesiony w 1951 roku na Placu Ofiar Getta. Piętnaście lat później u jego podstawy umieszczono tablicę informującą, iż monument stanowi symbol tysiącletniej walki o wolność i niezawisłość narodową. Pod obeliskiem symbolicznie złożono również ziemię z miejsc straceń i męczeństwa mieszkańców regionu.

Konstrukcja ma formę prostopadłościennego obelisku o wysokości około 8,5 metra. Płaskorzeźby przedstawiają m.in. postacie marszałka Iwana Koniewa i generała Karola Świerczewskiego, sceny walk oraz motywy braterstwa broni i pracy pokojowej. Na szczycie pomnika znajduje się statua kobiety z dzieckiem.

IPN i samorząd o usunięciu pomnika

Historycy z rzeszowskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej od lat wskazywali, iż monument gloryfikuje system totalitarny i nie powinien funkcjonować w przestrzeni publicznej. Przez długi czas sprzeciw wobec rozbiórki wyrażał wieloletni prezydent Rzeszowa Tadeusz Ferenc, który traktował pomnik jako świadectwo historii i podnosił argument wysokich kosztów demontażu.

Ostrożne stanowisko prezentował początkowo także jego następca, Konrad Fijołek. Przełom w sprawie nastąpił po rosyjskiej agresji na Ukrainę w 2022 roku. Wówczas miasto porozumiało się z IPN w sprawie ostatecznego rozwiązania problemu, zakładającego przeniesienie elementów pomnika na cmentarz wojskowy.

Radni wracają do tematu. Pieniądze mają uruchomić procedurę

Po kilku latach od zapowiedzi radni ponownie zajęli się sprawą. Podczas ostatniej sesji Rady Miasta Rzeszowa zdecydowano o zabezpieczeniu 100 tys. zł w budżecie, co ma pozwolić na rozpoczęcie formalnych i technicznych działań związanych z demontażem monumentu.

Miasto podkreśla, iż środki te są pierwszym krokiem do realizacji decyzji sprzed lat, a cały proces będzie prowadzony z uwzględnieniem wymagań konserwatorskich i historycznych.