Wydarzenie otworzyli przewodnicząca Komisji Europejski Ursula von der Leyen oraz wiceprzewodniczący KE ds. spójności i reform Raffaele Fitto.
Ursula von der Leyen podkreśliła, iż napaść Rosji na Ukrainę cztery lata temu „zmieniła świat w ciągu jednej nocy”. Wydarzenie to wymusiło zmianę podejścia w wielu obszarach UE, a największe skutki odczuły wschodnie regiony Unii. Jak zaznaczyła, to właśnie te regiony przyczyniają się do bezpieczeństwa Europy, szczególnie w zakresie obronności, i wspierają działania całej Wspólnoty.
Raffaele Fitto wskazał, iż Komisja Europejska od początku wojny traktowała bardzo poważnie sytuację regionów granicznych. Nawiązał przy tym do konferencji wysokiego szczebla UE Regionów Granicznych, która odbyła się w Białowieży w czerwcu ubiegłego roku.
Wschodnia flanka UE w centrum uwagi
Komunikat KE ma wspierać wschodnie regiony przygraniczne UE, które najbardziej odczuły skutki wojny Rosji z Ukrainą. Dokument wskazuje działania, które pomogą radzić sobie z wyzwaniami gospodarczymi, społecznymi i infrastrukturalnymi.
Został on opracowany w oparciu o analizy sytuacji społeczno-gospodarczej, konsultacje z administracjami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi oraz współpracę z partnerami publicznymi i prywatnymi. Opiera się także na doświadczeniach programów transgranicznych oraz współpracy z organizacjami międzynarodowymi.
Komunikat podkreśla rolę władz lokalnych i regionalnych w systemie bezpieczeństwa UE. Wskazuje na potrzebę ochrony infrastruktury krytycznej, cyberbezpieczeństwa, zarządzania kryzysowego oraz wsparcia regionów szczególnie narażonych na napięcia geopolityczne.
– Głos mieszkańców naszego regionu został usłyszany – zaznaczył marszałek Prokorym. – Nie jesteśmy już tylko regionem przygranicznym. Jesteśmy strategicznym filarem odporności całej Unii Europejskiej.
EastInvest – szansa dla wschodnich regionów
Jednym z kluczowych punktów konferencji było podpisanie deklaracji o utworzeniu instrumentu EastInvest. To mechanizm finansowania dla wschodnich regionów UE, realizowany we współpracy z Grupą Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi instytucjami finansowymi.
Celem jest uruchomienie w latach 2026 – 2027 co najmniej 28 mld euro inwestycji publicznych i prywatnych. EastInvest ma wspierać projekty infrastrukturalne, energetyczne i rozwojowe oraz doradztwo dla lokalnych władz.
– To ogromna szansa. Trudne sąsiedztwo i sytuacja geopolityczna muszą stać się impulsem rozwojowym – dodał marszałek.
Preferencje dla regionów wschodniej flanki
Wschodnie regiony UE mogą liczyć na preferencyjne warunki w przyszłych inwestycjach i politykach Unii. Może to oznaczać zmiany w zasadach pomocy publicznej, lepszy dostęp do funduszy na innowacje, przemysł i bezpieczeństwo, a także wsparcie projektów obronnych i o podwójnym zastosowaniu.
Spotkanie odbyło się w siedzibie Komisji Europejskiej – w budynku Berlaymont w Brukseli. W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele Rady Europejskiej, Parlamentu Europejskiego oraz Komisji Europejskiej, ministrowie państw członkowskich, członkowie Europejskiego Komitetu Regionów, a także reprezentanci instytucji finansowych i regionów.
Gośćmi konferencji byli również wojewoda podlaski Jacek Brzozowski, rektor Uniwersytetu w Białymstoku prof. Mariusz Popławski, a także dyrektor Departamentu Zarządzania Funduszami i Programami Karolina Perkowska oraz Mariusz Dąbrowski z Biura Regionalnego Województwa Podlaskiego w Brukseli.
Wydarzenie odbyło się 26 lutego – dwa dni po czwartej rocznicy rosyjskiej agresji na Ukrainę, co dodatkowo podkreśliło jego symboliczny i strategiczny charakter.
Aneta Kursa
red.: Julia Szypulska
fot.: UMWP












