Trwa rozbiórka Pomnika Wdzięczności Armii Czerwonej w Rzeszowie

Na Placu Ofiar Getta w Rzeszowie rozpoczęły się prace związane z demontażem kontrowersyjnego Pomnika Wdzięczności Armii Czerwonej (zwanej też Armią Radziecką). Monument, który stał w centrum miasta od 1951 roku, ma całkowicie zniknąć z przestrzeni publicznej do końca listopada 2026 r.

Umowę z wykonawcą – rzeszowską firmą Trans-Pama – miasto podpisało 14 września. Koszt prac wynosi prawie 156 tys. zł. Firma ma czas do 30 listopada na usunięcie pomnika i ułożenie w jego miejscu betonowej kostki brukowej. Prace ruszyły w drugiej połowie września.

Pomnik nie zostanie zniszczony, ale rozebrany na części. Rzeźba wieńcząca obelisk trafi do Muzeum Techniki i Militariów przy ul. Królowej Marysieńki 3 (obok schronu „Marysieńka”). Płaskorzeźby z dolnej części postumentu zostaną przeniesione na Cmentarz Armii Radzieckiej przy ul. Lwowskiej, gdzie mają zostać wyeksponowane w formie lapidarium. Urny z ziemią z pól bitewnych wraz z tablicą informacyjną trafią natomiast na cmentarz Pobitno, do mogiły zbiorowej Ofiar Terroru.

Decyzja o usunięciu monumentu wynika z wieloletnich starań o dekomunizację przestrzeni publicznej. Uchwałę w tej sprawie Rada Miasta Rzeszowa podjęła już w 2018 roku. Temat wrócił ze szczególną siłą po rosyjskiej agresji na Ukrainę w 2022 roku. W budżecie miasta na 2026 rok zabezpieczono początkowo 100 tys. zł, a ostateczny koszt demontażu okazał się wyższy.

Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej to prostopadłościenny obelisk o wysokości ok. 8,5 metra, wzniesiony w stylu socrealistycznym. Na płaskorzeźbach przedstawiono m.in. wizerunki marszałka Iwana Koniewa i gen. Karola Świerczewskiego oraz propagandowe sceny „braterstwa broni”. Przez lata budził kontrowersje jako symbol komunistycznej propagandy.