Fabryka śmierci. Rozmowa z prof. ALEKSANDREM LASIKIEM i dr. TOMASZEM DOMAŃSKIM

– Dlaczego Niemcy zbudowali największy ze swoich obozów koncentracyjnych w Oświęcimiu?

– Przed wojną było to niewielkie miasto bez przemysłowego i komunikacyjnego znaczenia, które w 1932 r. straciło choćby status stolicy powiatu. W przeciwieństwie do innych obozów w okolicy nie było również kamieniołomów czy miejsc pozyskania surowców budowlanych, które były w kręgu zainteresowań przedsiębiorstwa SS Niemieckie Zakłady Gliny i Kamienia. Dlatego zakładam, iż przyczyną lokalizacji późniejszego KL Auschwitz mógł być konflikt między generalnym gubernatorem Hansem Frankiem a szefem SS Heinrichem Himmlerem w walce o władzę. Oni się wręcz nienawidzili.

– III Rzesza jest w podręcznikach i publicystyce przedstawiana jako świetnie zorganizowane imperium zbrodni. Ale palatyni Hitlera nie byli w stanie porozumieć się w sprawie spójnego planu zagłady.

– III Rzesza była krajem chaosu decyzyjnego i biurokracji. Przywódcy bezwzględnie rywalizowali ze sobą w myśl zasady: dziel i rządź. Taka była codzienność funkcjonowania tego państwa, gdyż kompetencje wielu jego ważnych urzędników i instytucji się pokrywały. Było to widoczne podczas procesów norymberskich, gdy trudno było często precyzyjnie ustalić, kto za co osobiście odpowiadał. Ale może chodziło o to, żeby ostatnią instancją decyzyjną był Hitler.