Obserwatorium na Popie Iwanie – zakończenie III etapu odbudowy

27 sierpnia 2026 roku na górze Pop Iwan odbyło się uroczyste zakończenie III etapu odbudowy przedwojennego Obserwatorium Astronomiczno-Meteorologicznego oraz otwarcie Międzynarodowego Centrum Wspólnego Użytkowania Aparatury Naukowej przy Międzynarodowym Centrum Naukowym „Obserwatorium”.

W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele władz Polski i Ukrainy, środowisk akademickich oraz partnerzy projektu. Wspólnego, symbolicznego otwarcia dokonali Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego RP Marcin Kulasek oraz Minister Edukacji i Nauki Ukrainy Andrij Butenko. Obecni byli również m.in. Rektor Uniwersytetu Warszawskiego prof. Alojzy Z. Nowak, Rektorka Karpackiego Uniwersytetu Narodowego im. Wasyla Stefanyka prof. Valentyna Yakubiv, , a także przedstawiciele obu ministerstw, władz regionalnych i lokalnych oraz instytucji naukowych.

Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Karpacki są inicjatorami i głównymi partnerami odbudowy Obserwatorium. Systematyczne prace nad przywróceniem historycznego budynku rozpoczęły się w 2012 roku. Wśród osób od lat szczególnie zaangażowanych w realizację tego projektu jest Jan Malicki, dyrektor Studium Europy Wschodniej UW, który również uczestniczył w uroczystości na Popie Iwanie.

Podczas wydarzenia zaprezentowano nowy teleskop. O jego instalacji i możliwościach opowiedział prof. Włodzimierz Trojański, dyrektor Astronomicznej Stacji Badawczej. Kulminacyjnym momentem było wspólne uruchomienie przez ministrów Polski i Ukrainy mechanizmu kopuły astronomicznej i symboliczne odsłonięcie teleskopu.

Ważnym momentem uroczystości było również uhonorowanie osób szczególnie zaangażowanych we współpracę polsko-ukraińską. Certyfikaty Uznania Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy otrzymali: Rektor Uniwersytetu Warszawskiego prof. Alojzy Z. Nowak, Rektor AGH prof. Jerzy Lis oraz dyrektor Studium Europy Wschodniej UW Jan Malicki. Wyróżnienia przyznano za znaczący wkład w rozwój współpracy ukraińsko-polskiej w dziedzinie nauki i edukacji oraz promowanie współpracy naukowej.

Po części oficjalnej uczestnicy spotkali się w bibliotece Obserwatorium. Uroczystość uświetnili także huculscy wykonawcy tradycyjnej muzyki, przypominając o kulturowym kontekście Pop Iwana.

III etap odbudowy „Białego Słonia” to kolejny krok w realizowanym od lat wspólnym przedsięwzięciu Uniwersytetu Warszawskiego i Karpackiego Uniwersytetu Narodowego im. Wasyla Stefanyka.