Dziś obchodzimy Święto Niepodległości Polski. Mało kto pamięta, iż jest to święto bardzo młode. Choć formalnie dotyczy wydarzeń z końca 1918 roku, istnieje dopiero od roku 1937.
Wcześniej nikt nie opowiadał historyjek o Wielkim Wodzu Józefie Piłsudskim i jego heroicznym życiu, które niemal w całości poświęcił Najukochańszej Ojczyźnie. Ci, którzy kochali Wodza, i tak wierzyli w każdą głupotę opowiadaną o jego świętości. Przeciwnicy Piłsudskiego robili na odwrót, a ich pożywką były wcześniejsze, podejrzane działania marszałka, jego agenturalna służba na rzecz Niemiec, pełna niedomówień rola w czasie wojny z bolszewikami i zdławienie polskiej demokracji w czasie bezprawnego zamachu majowego w 1926 roku.
Ale zaraz po pierwszej wojnie światowej nikt na poważnie nie traktował legendy Piłsudskiego i choćby jego zwolennikom zupełnie wystarczała aktualna sytuacja państwa polskiego. Po zamachu majowym ich wódz miał bowiem wszystko, co chciał i jak chciał, a oni, szarogęsząc się na polskiej scenie politycznej i gospodarczej, mogli bez przeszkód robić swoje rozliczne kariery.
Czytaj: „Czy Polska potrzebuje nowego święta państwowego?”
Sytuacja zmieniła się dopiero w połowie 1935 roku, kiedy to marszałek, będący jednocześnie generalnym inspektorem Sił Zbrojnych, pożegnał się ze światem. Wtedy dotychczasowi bałwochwalcy nie mogli już powoływać się na błogosławieństwo szefa. Co więcej, przez te wszystkie lata grono wielbicieli Piłsudskiego poważnie wzrosło. Tak samo rósł ich apetyt na ordery, dobre pensje, wpływy i wysokie stanowiska.
Tymczasem w połowie lat trzydziestych dwudziestego wieku jego blask zaczął gasnąć. Autorskie recepty na powszechną szczęśliwość nie okazały się wystarczająco dobre i trzeba było wymyślić coś, co odpowiadałoby nowym wyzwaniom.
Jednakże śmierć Piłsudskiego była na tyle dobrą okazją, żeby jego kult wznieść na nowy poziom – taki, który zapewniałby dotychczasowym klakierom odpowiednie korzyści. Poziom amoku, który zapanował wtedy w polskim społeczeństwie, doskonale oddaje rocznicowy artykulik w piśmie „Hodowca Gołębi Pocztowych”.
Jednakże śmierć Piłsudskiego była na tyle dobrą okazją, żeby jego kult wznieść na nowy poziom, taki, który zapewniałby jego dotychczasowym klakierom odpowiednie korzyści. Poziom amoku, który zapanował wtedy w polskim społeczeństwie doskonale oddaje rocznicowy artykulik w piśmie „Hodowca Gołębi Pocztowych”.
Mam to wydawnictwo pochodzące z 1938 roku. Prawdę mówiąc, kiedy wyszperałem je w zbiorach swojego ojca, to po kilkukrotnym przeczytaniu pierwszych stron gotów byłem sądzić, iż jest to tekst poświęcony najukochańszemu Pierwszemu Sekretarzowi Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, tow. Edwardowi Gierkowi. Poziom uwielbienia oraz ilość wazeliny, która służy do wiadomo czego, były niesamowite! Ale co tam będę opowiadał. Zapraszam do lektury.
Patriotyczni hodowcy gołębi. 1938 r. Zbiory Tomasza Millera. Kliknij, aby powiększyć.Tak czy inaczej, Piłsudski, dla pomyślności swych pomagierów, musiał zostać narodowym bohaterem. Tymczasem bezsprzeczną prawdą jest to, iż w dniu 11 listopada 1918 roku nie wydarzyło się absolutnie nic, co przyczyniłoby się do naszej wolności. Jedynym godnym odnotowania faktem było dostarczenie na teren Polski przez niemieckich okupantów spolegliwego im człowieka, tj. Józefa Piłsudskiego. Niestety, historycy – tacy płodni w formułowaniu aktów strzelistych wobec marszałka – dość skąpo zajmowali się agenturalnym aspektem jego życia. Być może dlatego próżno dziś szukać wyczerpujących opracowań na temat „powściągliwości” polskich władz wobec powstańców wielkopolskich i analiz dotyczących tego, skąd wynikał opór przed wsparciem niepodległościowych zrywów śląskich. W jednym i w drugim przypadku chodziło przecież o pomoc naszym rodakom walczącym z niemieckim uciskiem. Niestety, tego nie wiemy. Za to może łatwiej będzie zrozumieć, czemu po śmierci Piłsudskiego Adolf Hitler uczestniczył w Berlinie w wielkiej mszy żałobnej.
18 maja 1935 roku. Kanclerz Niemiec Adolf Hitler w otoczeniu wysokich funkcjonariuszy rządu, wojska i NSDAP podczas uroczystości żałobnych w berlińskiej katedrze św. Jadwigi. W tle symboliczna trumna Józefa Piłsudskiego. Zbiory NAC, domena publiczna.Za nami obchody kolejnej rocznicy „odzyskania niepodległości”. Obchody huczne, pełne patosu i masy haseł i piosneczek sławiących Boga, Honor i Ojczyznę. Obchody niepozbawione zakłamania i śmieszności. Idealnie skrojone przez ignorantów i manipulatorów na potrzeby ciemnego ludu. I tu jest miejsce do zastanowienia się, czy tak dalej być musi.
Zanim cokolwiek napiszę, warto dodać, iż o naszą wolność walczyły setki tysięcy, a może choćby miliony Polaków. Dzisiaj choćby o nich nie pamiętamy, a to im powinniśmy składać podziękowania. Bez ich ofiary Piłsudski nie miałby o co się bić.
Kiedy w roku 1989 przywracano Święto Niepodległości, postać Piłsudskiego była tu jak najbardziej na miejscu. Potrzebny był bohater wyrazisty, który jednoznacznie odróżniał się od postaci z Peerelu. Czas jednak płynie i wraz z odkrywaniem zasług Marszałka poznawaliśmy także jego ciemne strony, aż zrozumieliśmy, iż nie wszystko nadaje się na wzorzec dla współczesnego społeczeństwa. Nie zmienimy już naszej historii. Żyć jednak trzeba i truizmem byłoby mówienie o tym, iż żyć powinniśmy przynajmniej teraźniejszością.
Skoro euforia z wolnej i niepodległej Ojczyzny dana jest nam dzisiaj, to może naprawdę zacznijmy świętować to, co mamy. I dbajmy przy tym, żeby to świętowanie było także udziałem następnych pokoleń. Nie chciałbym nikomu niczego narzucać, ale pomyślcie, czy nie można świętować radośnie.
Jeśli w tym roku znowu słuchaliście podniosłych pieśni i sztywnych gadek nie wiadomo o czym, pamiętajcie, iż można inaczej. Tym bardziej iż słowa, które padły, w wielu przypadkach nie miały żadnego pokrycia. Bo nie da się połączyć troski o naród z łobuzerstwem, które dzieje się chociażby w Sejmie, Senacie, rządzie czy w wymiarze sprawiedliwości. I najgorsze jest to, iż lista instytucji, które mają „dobro narodu” na ustach, a w działaniu kierują się zupełnie czymś innym, jest naprawdę bardzo długa. Tak jak w mojej fraszce:
To, iż gęby mają pełne frazesów,
Nic naprawdę nie znaczy.
Kiedy dojdą do władzy,
Troskę o dobro kraju zastąpią inną troską –
Troską o dobrobyt partyjnych działaczy.
→ Tomasz Miller
11.11.2026
• zdjęcie tytułowe: frag. afisza informującego o sformowaniu Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej, 7.11.1918 r. Źródło: archiwum
• więcej tekstów autora: > tutaj












