De Amerikaanse vicepresident JD Vance heeft Europese leiders gewaarschuwd president Donald Trump serieus te nemen over Groenland. «Ik denk dat mijn advies aan Europese leiders zou zijn, en aan wie dan ook, om de president van de Verenigde Staten serieus te nemen», zei Vance volgens persbureau ANP.
Politici in Washington spreken inmiddels over de mogelijkheid het grootste eiland ter wereld te kopen of over te nemen. Groenland is een autonoom deel van het Deense koninkrijk met 57.000 inwoners.
Trumps interesse escaleerde van een vastgoeddeal naar een kwestie van nationale veiligheid. Volgens NRC zei hij afgelopen zondag aan boord van Air Force One: «Groenland is bezaaid met Russische en Chinese schepen» en «We hebben Groenland nodig vanwege nationale veiligheid, en Denemarken zal niet in staat zijn om dat te doen.» Het Witte Huis bevestigde deze week dat Groenland een «belangrijke buitenlandbeleidsdoel» is.
De paradox is dat de VS militair al kan doen wat het wil op Groenland. Sinds 1951 heeft Amerika de Thule-basis, die de VS drie jaar geleden omdoopten tot Pituffik Space Base. Ongeveer 150 militairen bewaken er met radarsystemen het luchtruim om raketlanceringen te detecteren. Het verdrag uit 1951 geeft de VS nog altijd grote vrijheid in de defensiegebieden. In de jaren vijftig hadden de Amerikanen 17 militaire faciliteiten en 6.000 man personeel op het eiland.
Verzet uit Europa en Groenland
De Deense premier Mette Frederiksen heeft volgens NRC een harde lijn getrokken. «Als de VS ervoor kiezen een ander NAVO-land aan te vallen, houdt alles op», waarschuwde ze. Fotografen vastlegden haar in een warme omhelzing met de Groenlandse premier Muté Bourup Egede.
De Groenlanders zelf willen niet bij Amerika horen. Fotograaf Dennis Lehtonen, die sinds 2023 op Groenland woont, zei in een interview met NRC: «Ik heb nog geen enkele Groenlander ontmoet die deel wil uitmaken van de VS.» Hij beschrijft de bevolking als geschrokken en verbaasd over Trumps dreigementen. «Veel mensen zijn teleurgesteld, maar uiteindelijk horen de Groenlanders wel liever bij Denemarken dan bij de VS», aldus Lehtonen.
Ook binnen de Amerikaanse politiek klinkt verzet. Oud-vicepresident Mike Pence pleit voor een financiële oplossing en waarschuwt tegen militair ingrijpen. «Er moet een financiële regeling voor de lange termijn komen die ons in staat stelt dat land te verwerven», zei hij in tv-programma "The Source". Een militaire actie zou volgens Pence geopolitieke chaos veroorzaken en NAVO-bondgenoten dwingen te kiezen tussen het verlaten van de alliantie of het verdedigen van Denemarken.
Geopolitieke strijd om de Arctis
De klimaatverandering maakt Groenland strategisch belangrijker. Lehtonen observeert volgens NRC dramatische temperatuurstijgingen: «Vorig jaar was het in dezelfde periode -37 graden in deze omgeving, nu is het met ongeveer 0 graden heel warm. [...]» Het smeltende ijs maakt zeldzame aardmetalen gemakkelijker te winnen en opent nieuwe noordelijke scheepsroutes.
China ziet zichzelf als 'bijna-Arctische' mogendheid en droomt van een 'Polaire Zijderoute'. Rusland toont ook militaire interesse in de regio. Militaire experts noemen de Thule-basis volgens NRC «onmisbaar» en «in strategisch opzicht een van de belangrijkste militaire locaties ter wereld».
Dit is niet de eerste keer dat Amerika Groenland wil verwerven. In 1868 toonde minister William Seward interesse, in 1946 bood president Truman Denemarken 100 miljoen dollar in goud. Beide pogingen faalden. In 2019 noemde de Deense premier Trumps koopplannen «absurd».
Let op: Dit artikel is gemaakt met Kunstmatige Intelligentie (AI).
