– Czasem docierają do nas refleksje typu: Co w tym dziwnego, iż na cmentarzu odkrywamy groby. Tymczasem odkrywamy groby, które zniknęły – mówiła podczas środowej konferencji prasowej dr Violetta Rezler-Wasielewska, dyrektor Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych, prezentującej odkrycie w Łambinowicach.
– Jeszcze niedawno, oprowadzając po Starym Cmentarzu Jenieckim informowałam, iż nie ma tam śladów z II wojny światowej. Prace archeologiczne, jakie prowadzimy od 2022 roku, przy ogromnym wkładzie dra Dawida Kobiałki kierownika projektu z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego, weryfikują nasze ustalenia i dostarczają nam coraz to nowych informacji. Dzięki tym pracom informacje te przestają być teoriami. Stają się pewne. Gdybyśmy chodzili po tym cmentarzu dzisiaj, mogłabym pokazać miejsca, które kryją ludzkie szczątki.
Odkrycie w Łambinowicach. To są groby wrześniowców
Znaleziono je w jednym z grobów wraz z pozostałościami po mundurze – guzikami wzór 28/33. Na części z nich widoczny był polski orzeł. Wśród kości znaleziono też połówkę żołnierskiego znaku tożsamości. Wymiary i kształt wskazują, iż jest to nieśmiertelnik uczestnika wojny obronnej 1939. Zostanie on poddany konserwacji. Jest szansa na odczytanie danych właściciela i identyfikację imienną żołnierza.
– Wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za Miejsce Pamięci Narodowej – powiedział dr Dawid Kobiałka. – Losy naszych ojców, dziadków pradziadków nas wszystkich łączą. Archeologia może być forma społecznej, kulturowej, historycznej i humanitarnej działalności. W ramach tegorocznych badań w lipcu byliśmy przekonani, iż mamy wytypowane kilka miejsc. I one mogą skrywać groby polskich żołnierzy, którzy do Lamsdorf trafili. Oraz – jak wynikało z materiałów archiwalnych – umarli w czasie niewoli.
– Odkryliśmy w tym roku przestrzeń, którą roboczo nazwaliśmy „kwaterą polską”. Z całą odpowiedzialnością możemy powiedzieć, iż są to groby wrześniowców. Znalezione przy nich artefakty i wyniki badań antropologii, antropologii fizycznej i sądowej na to wskazują. Spotykamy się dzisiaj, 2 września, by podać informację, która jest faktem. To jest w dziejach muzeum, a także moim i mojego zespołu badawczego wydarzenie historyczne – relacjonował.
– W przyszłym roku chcemy to miejsce szczegółowo przebadać, szczątki kompleksowo zabezpieczyć, przekazać do specjalistycznych analiz. A docelowo przywrócić tym bezimiennym szkieletom imiona i nazwiska – dodał.
Marszałek deklaruje finansowanie
Wicemarszałek województwa opolskiego Zbigniew Kubalańca podkreślił symboliczny wymiar faktu, iż o odkryciu grobów żołnierzy kampanii wrześniowej mówi się 2 września. Podziękował dyrekcji i pracownikom CMJW, zespołowi badawczemu za ich pracę. Samorząd Województwa Opolskiego dofinansował projekt poszukiwania grobów Polaków.
– Kiedy pani dyrektor przyszła do nas z projektem i z prośbą o 150 tysięcy, nie mieliśmy wątpliwości, iż jest to nasza odpowiedzialność, by do polskich grobów dotrzeć i je odnaleźć – mówił Zbigniew Kubalańca. – Wiemy o odnalezieniu szczątków około 20 żołnierzy. Mam nadzieję, iż uda się ustalić ich tożsamość, stopnie wojskowe, a następnie godnie indywidualnie pochować. jeżeli będą kolejne projekty i muzeum podejmie się kolejnych prac poszukiwawczych, to my deklarujemy finansowanie.
Agnieszka Kamińska, dyrektor Departamentu Kultury i Dziedzictwa Regionalnego UMWO wyraziła nadzieję, iż poszukiwania obejmą przywiezionych do Lamsdorf jeńców – żołnierzy powstania warszawskiego.
***
Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „O!Polska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydania
